Allkunne
D.D.E.

D.D.E.

D.D.E. er ei prisløna trønderrockgruppe frå Namsos som har vorte svært populære med den folkelege og energiske festmusikken sin. Dei syng på trønderdialekt. Gruppa har selt om lag ein million album.

 
 

Johan Nygaardsvold

Johan Nygaardsvold, industriarbeidar og politikar. Leia Noregs regjering frå London under andre verdskrigen.

 
 
Gunnhild Øyehaug

Gunnhild Øyehaug

Gunnhild Øyehaug, forfattar, litteraturkritikar, lærar ved Skrivekunstakademiet i Hordaland og aktør i det offentlege rom.

 
 
Snøklokke

Snøklokke

Snøklokke, laukplante i narsissfamilien opphavleg frå Sør-Europa.

 
 
Vidkun Abraham Lauritz Quisling

Vidkun Abraham Lauritz Quisling

Vidkun Abraham Lauritz Quisling, 1887–1945, var offiser og politikar. Quisling danna det nazistiske partiet Nasjonal Samling, NS. Han vart utnemnd av Hitler til "ministerpresident" i Noreg i 1942. Quisling vart i 1945 dømd for landssvik og avretta.

 
 
Noreg

Noreg

Noreg er det landet på den skandinaviske halvøya som ligg lengst mot vest og nord og grensar mot Sverige, Finland og Russland. Geografiske særmerke er lange fjordar, mange øyar, store fjellmassiv med nokre høge toppar, og få flatbygder. Noreg er ein velferdsstat og ein rik stat, tynt folkesett med få større byar. Statsforfatninga byggjer på ei maktdeling mellom Stortinget, regjeringa og domstolane.

 

 
 
Aasmund Olavsson Vinje

Aasmund Olavsson Vinje

Aasmund Olavsson Vinje er mannen bak Dølen, den første avisa på landsmål. Han er òg blitt ståande for ettertida som ein av våre store, folkekjære lyrikarar.

 
 
Banning

Banning

Banning er ei form for kraftig kjensleutbrot der det blir nytta tabuord. Tradisjonell norsk banning inneheld ord som er knytte til religion, men i andre språk kan dei grovaste bannorda syne til kroppsfunksjonar og sjukdom, slik at til dømes kolera er eit bannord i polsk.

 
 
Arne Næss

Arne Næss

Arne Dekke Næss, filosof. Han la grunnlaget for det norske filosofimiljøet etter krigen og vart kjend internasjonalt for tankane om djupøkologi.

 
 
Kaci Kullmann Five

Kaci Kullmann Five

Kaci Kullmann Five, cand.polit., tidlegare stortingsrepresentant, statsråd og første kvinnelege leiar i partiet Høgre. Frå 2015 er ho leiar i Den norske Nobelkomité.

 
 
Brit Bildøen

Brit Bildøen

Brit Bildøen, forfattar av barnebøker, romanar og lyrikk, og har i tillegg arbeidd med gjendiktingar.

 
 
Stryn kommune, Sogn og Fjordane

Stryn kommune, Sogn og Fjordane

Klesprodusenten Moods of Norway, som har butikkar i fem land, har hovudkontor i Stryn.

 
 

Mandarin

Dei største ordbøkene har over 40 000 kinesiske teikn, men under 10 000 er i vanleg bruk. Ein må kjenne om lag 3000 teikn for å lese ei kinesisk avis.

 
 
Virus

Virus

Virus er årsaka til meir enn halvparten av dei kjende, smittsame sjukdomane.

 
 
Solformørking

Solformørking

Solformørking skjer ved nymåne når sola, månen og jorda nesten ligg på rett linje slik av sola vert dekt heilt eller delvis.

 
 
The Smiths

The Smiths

The Smiths er ei engelsk rockegruppe, frå Manchester, aktive i 1980-åra og ikoniske med sitt melankolske uttrykk og songar som har synt seg svært slitesterke.

 
 
Allkunne tek over NRK Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane

Allkunne tek over NRK Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane

Det nynorske, digitale oppslagsverket Allkunne tek over NRK Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane med om lag 7000 artiklar og over 14000 bilete. Heile leksikonet er no publisert på www.allkunne.no og er gratis tilgjengeleg.

 
 
Thorbjørn Jagland

Thorbjørn Jagland

Thorbjørn Jagland, politikar. Tidlegare statsminister, leiar i Arbeidarpartiet i ti år og medlem i Den norske nobelkomiteen.

 
 
Vladimir Putin

Vladimir Putin

Vladimir Putin er KGB-offiseren som blei Russlands populære og kontroversielle president, med eit djupt ønske om å gjere landet sitt til ei internasjonal stormakt på ny.

 
 
Vågsøy kommune, Sogn og Fjordane

Vågsøy kommune, Sogn og Fjordane

Ingen kommunar i Sogn og Fjordane dreg i land større mengder fisk enn Vågsøy.

 
 
Jan-Magnus Bruheim

Jan-Magnus Bruheim

Jan-Magnus Bruheim, diktar og forfattar. Han var først og fremst lyrikar, men skreiv også ein del prosa, deriblant ei rekkje barnebøker.

 
 
Herøy kommune, Møre og Romsdal

Herøy kommune, Møre og Romsdal

Øya Runde i Herøy kommune har det sørlegaste fuglefjellet i Skandinavia.

 
 
Jon Fosse

Jon Fosse

Jon Olav Fosse, forfattar, dramatikar og omsetjar, ei særmerkt røyst i ny norsk litteratur og mellom dei mest spela nolevande dramatikarane i verda.

 
 
Noregs Mållag

Noregs Mållag

Noregs Mållag, landsdekkjande målpolitisk organisasjon. Dette er den viktigaste nynorske medlemsorganisasjonen.

 
 
På Norsk L/L

På Norsk L/L

På Norsk L/L, norsk plateselskap som gav ut innspelingar med tekstar på nynorsk og dialekt. Selskapet hadde utgivingar innanfor mange ulike sjangrar, frå rock til diktopplesingar.

 
 
Anders Anundsen

Anders Anundsen

Anders Anundsen, jurist, stortingsrepresentant for Framstegspartiet frå Vestfold og justis- og beredskapsminister i Solberg-regjeringa frå oktober 2013.

 
 

Dagfinn Worren

Dagfinn Worren, språkforskar og ordbokredaktør, har i 40 år vore blant dei fremste i norsk leksikografi og ein vilkårslaus, stilsikker nynorskbrukar i all si gjerning.

 
 
Joachim Rønneberg

Joachim Rønneberg

Joachim Rønneberg var leiar for det som har vorte kalla den mest vellykka sabotasjeaksjonen under andre verdskrigen, sabotasjen mot tungtvassfabrikken på Rjukan, og det utan at sabotørane løyste eit einaste skot.

 
 
Den arabiske våren

Den arabiske våren

Den arabiske våren er eit samleomgrep for ei bølgje av protestar som gjekk gjennom den arabiske verda i 2011–12. I nokre land førte oppreistane til regimeskifte eller borgarkrig, i andre til meir fredelege reformer.

 
 
Konsentrasjonsleir

Konsentrasjonsleir

Konsentrasjonsleir er ei nemning på interneringsleirar, særleg brukt under Hitler-Tyskland. Nazistane drap om lag 8 millionar menneske i konsentrasjonsleirar under andre verdskrigen. Dei fleste var sigøynarar eller jødar.

 
 
Samar

Samar

Samar (samisk sámit), urfolk i Noreg, Sverige, Finland og på Kolahalvøya. Same er den skandinaviske forma av det samiske ordet sápmi (nordsamisk) eller saemie (sørsamisk), som viser til både område, folkegruppe og språk.

 
 
Dante Alighieri

Dante Alighieri

Dante Alighieri, italiensk diktar. Han skreiv Den guddommelege komedien, eit av dei viktigaste einskildverka i verdslitteraturen, og la grunnlaget for eit standardisert italiensk skriftspråk.

 
 
Antarktis

Antarktis

Antarktis, også kalla sørpolkontinentet, har fjellkjeder, innlandsis og store havområde.  Årleg middeltemperatur ved Sørpolen er –52 °C. Roald Amundsen nådde Sørpolen 14. desember 1911.
 
 
Grønland

Grønland

Grønland er ein sjølvstyrt del av Danmark. På grønlandsk heiter Grønland Kalaallit Nunaat. Eirik Raude grunnla i 986 ein norrøn koloni, som på det meste hadde om lag 3000 innbyggjarar.
 
 
Arktis

Arktis

Arktis dekkjer 28 millionar km². Svalbard, Jan Mayen og Bjørnøya tilhøyrer Arktis.

 
 
Orkan

Orkan

Orkan, vind med fart på over 32,6 m/s, dvs. styrke 12 eller høgare på Beaufort-skalaen for vind. Nyttårsorkanen som råka Nordvestlandet nyttårsaftan 1991 og 1.nyttårsdag 1992, er til no den kraftigaste som har råka Noreg, sidan målingane starta i 1867.

 
 
Oddgeir Bruaset

Oddgeir Bruaset

Oddgeir Bruaset, journalist, programskapar og forfattar. Gjennom ei rekkje fjernsynsprogram og bøker har han formidla historiene til folk som bur og har budd på avsidesliggjande stader, mellom anna gjennom fjernsynsserien «Der ingen skulle tru at nokon kunne bu».

 
 
Voss kommune, Hordaland

Voss kommune, Hordaland

Voss vart i 1921 den første kommunen som kravde nynorsk mål i brevbyte med styresmaktene.

 
 
Polarlys

Polarlys

Polarlys er eit fenomen på natthimmelen, og lyset er særleg sterkt i belte rundt jorda sine magnetiske polar.

 
 
Sigrid Terese Moldestad

Sigrid Terese Moldestad

Sigrid Terese Moldestad, folkemusikar og felespelar som har samarbeidd med ei rekkje andre musikarar. Ho har vunne Spellemannsprisen i kategorien folkemusikk fleire gonger, seinast i 2007 for albumet Taus basert på musikken til kvinnelege felespelarar frå Nordfjord og Sunnmøre.

 
 
Malala Yousafzai

Malala Yousafzai

Malala Yousafzai, pakistansk skuleelev, politisk aktivist, bloggar og vinnar av Nobels fredspris 2014.

 
 
Ivar Aasen

Ivar Aasen

Ivar Andreas Aasen, språkforskar, språkgrunnleggjar og diktar. Han endra den språklege framtida i Noreg, forma skriftspråket nynorsk på grunnlag av talemål frå heile landet, og skreiv folkekjære songar som ”Nordmannen” (”Mellom bakkar og berg”).

 
 
Trine Skei Grande

Trine Skei Grande

Trine Skei Grande, adjunkt, stortingsrepresentant for Venstre frå Oslo sidan 2001 og partileiar i Venstre sidan 2010.

 
 
Russland

Russland

Russland er det langstrekte nabolandet vårt med den store litteraturen, med ei fortid som imperium og totalitær supermakt, og med ei uviss framtid.

 
 
Det republikanske partiet i USA

Det republikanske partiet i USA

Det republikanske partiet er eit av dei to store politiske partia i USA. Partiet blir rekna for å vere konservativt og hentar i dag fleirtalet av røystene sine i Midtvesten, dei vestlege fjellstatane og sørstatane. Republikanarane ønskjer å avgrense det offentlege sin påverknad på samfunnet og vil gi meir ansvar til den einskilde borgaren.

 
 
Karlheinz Stockhausen

Karlheinz Stockhausen

Karlheinz Stockhausen, tysk komponist, ein av dei viktigaste komponistane i etterkrigstida og leiande innanfor seriell og elektronisk musikk.

 
 
Rasmus Hansson

Rasmus Hansson

Rasmus Johan Michael Hansson, biolog, forskar, miljøaktivist, talsperson for og den første stortingsrepresentanten for Miljøpartiet Dei Grøne (MDG), for perioden 2013–17.

 
 
Ingeborg Mjør

Ingeborg Mjør

Ingeborg Mjør var førsteamanuensis i litteraturvitskap og barnebokkritikar som forska på barnelitteratur, lesing og mediebruk.

 
 
Meteorologi

Meteorologi

Meteorologi, namn på vitskapen om tilstanden og rørslene i atmosfæren. Avgjerande for meteorologien er observasjonar av dei meteorologiske elementa.

 
 
Ludwig van Beethoven

Ludwig van Beethoven

Ludwig van Beethoven, tysk komponist, truleg det mest dominerande einskildmennesket i musikkhistoria, og han markerer overgangen til den romantiske musikkepoken.

 
 

SPRÅK I DAG


Amharisk

Ordet rastafari kjem frå amharisk.

LES MEIR

Sjå alle språka

DAGEN I DAG


28. april

28.4.1890 vedtek Odelstinget med dobbelrøysta til odelstingspresident Carl Berner at studentane ved lærarskulane kan bruke landsmål i den munnlege opplæringa.

LES MEIR

Sjå heile lista

ALLKUNNE PÅ TWITTER

twitter
    FØLG ALLKUNNE PÅ TWITTER

    EIT SPRÅK
    BLIR TIL


    Frå annalane
    til den nynorske skriftkulturen
    1646-2013.


    LES MEIR