Allkunne
Halldis Moren Vesaas

Halldis Moren Vesaas

Halldis Moren Vesaas, lyrikar og gjendiktar, var ein av dei mest lesne, mest siterte og mest folkekjære forfattarane i norsk lyrikk sidan Wergeland og Bjørnson.

 
 
Sideformer

Sideformer

Frå 1938 skilde ein i norsk rettskriving mellom hovudformer og sideformer. I bokmål vart skiljet oppheva i 2005, i nynorsk i 2012.

 
 
Alf Prøysen

Alf Prøysen

Alf Olafsen Prøysen skreiv barne- og vaksenlitteratur på ringsakerdialekt. Visene hans vart folkeeige, og barnebøkene om Teskjekjerringa gjorde han verdskjend.

 
 
Krokus

Krokus

Krokus, staudar i sverdliljefamilien med blomstrar i gult, blått, fiolett eller kvitt.

 
 

Russisk

Russisk – språket for glasnost og perestrojka.

 
 
Trygve Slagsvold Vedum

Trygve Slagsvold Vedum

Trygve Magnus Slagsvold Vedum, bonde, partileiar i Senterpartiet,  stortingsrepresentant frå Hedmark frå 2005 og tidlegare statsråd i Stoltenberg II-regjeringa.

 
 
Øyvind Rimbereid

Øyvind Rimbereid

Øyvind Rimbereid, forfattar og tidlegare undervisningsleiar ved Skrivekunstakademiet i Hordaland, skriv særmerkte, originale og utfordrande bøker.

 
 
Sigrid Undset

Sigrid Undset

Sigrid Undset, norsk forfattar, vann Nobels litteraturpris i 1928 for mellomalderbøkene om Kristin Lavransdatter og Olav Audunssøn. Under andre verdskrigen brukte ho den litterære posisjonen sin til å kjempe for norsk fridom og demokrati.

 
 
Margreth Olin

Margreth Olin

Margreth Olin, filmskapar som i filmane sine går tett innpå enkeltmenneske og provoserer fram og inviterer til debatt. Gjennombrotet i karrieren hennar kom med den sjølvbiografiske filmen Kroppen min i 2002.

 
 

Heilagdag

Heilagdag er ein dag for gudstenestehandlingar og finst i dei fleste kulturane.

 
 
Marit Arnstad

Marit Arnstad

Marit Arnstad, jurist, stortingsrepresentant for Senterpartiet frå Nord-Trøndelag, parlamentarisk leiar for Senterpartiet og statsråd både i Bondevik si første regjering (1997–2000) og i Stoltenberg si andre regjering (2012–2013).

 
 
NATO

NATO

NATO (North Atlantic Treaty Organisation) er ein fleirnasjonal forsvarsorganisasjon og eit tryggingsorgan, der Noreg er medlem. Eit angrep på eitt av medlemslanda er å rekne som eit angrep på alle, jamfør artikkel 5 i Atlanterhavspakta.

 
 
Konsentrasjonsleir

Konsentrasjonsleir

Konsentrasjonsleir er ei nemning på interneringsleirar, særleg brukt under Hitler-Tyskland. Nazistane drap om lag 8 millionar menneske i konsentrasjonsleirar under andre verdskrigen. Dei fleste var sigøynarar eller jødar.

 
 

Palmesøndag

Palmesøndag er den siste søndagen før påske.

 
 
Senterpartiet

Senterpartiet

Senterpartiet, norsk politisk parti, stifta i 1920. Partiet er eit mellomparti med klar distriktsprofil og er sterkt imot EU-medlemsskap. I valet av politisk allierte har partiet gått frå høgre og mot venstre side i politikken.

 
 
Ola Borten Moe

Ola Borten Moe

Ola Borten Moe, nestleiar i Senterpartiet frå 2011 og tidlegare olje- og energiminister og stortingsrepresentant frå Sør-Trøndelag.

 
 

Langfredag

Langfredag er fredagen før påskedag til minne om korsfestinga av Jesus.

 
 
Nils Sletta

Nils Sletta

Nils Sletta, skodespelar ved Det Norske Teatret og hardingfelespelemann. Han fekk Kritikarprisen for rolla som Mattis i Fuglane i 1997.

 
 
Tuja

Tuja

Tuja (latin Thuja), slekt med seks artar av sypressfamilien som høyrer til bartrea. Vanleg tuja er mykje brukt som vernehekk, fordi arten er vindsterk. Indianarar i Nord-Amerika brukte tuja som mat i naudsår.

 

 
 
Knut Olav Åmås

Knut Olav Åmås

Knut Olav Åmås, statssekretær, forfattar, filosof og redaktør. Han skreiv den første biografien om Olav H. Hauge og har sett søkjelys på fleire kontroversielle spørsmål i verksemda som samfunnsdebattant.

 
 
Agnes Ravatn

Agnes Ravatn

Agnes Ravatn, forfattar, bloggar og journalistisk essayist med ei observant, frekk og morosam form og med ei tydeleg litterær røyst.

 
 
Arne Hjeltnes

Arne Hjeltnes

Arne Hjeltnes, konsernsjef, forfattar, folkekjær og allsidig programleiar på NRK og TV2 og høgrepolitikar.

 
 
Jens Stoltenberg

Jens Stoltenberg

Jens Stoltenberg, politikar, sosialøkonom og påtroppande generalsekretær i NATO. Han vart 17. mars 2000 den yngste statsministeren i Noreg gjennom tidene, og var statsminister samanhengande i åtte.

 
 
Hestehov

Hestehov

Hestehoven er den tidlegaste vårplanta i Noreg, og ein kan finne dei gule blomstrane langs vegar, grøfter og på leirete bakkar.

 
 
New York (by)

New York (by)

New York, by i USA, på austkysten i delstaten New York.

 
 
Kystvakta

Kystvakta

Kystvakta (KV), organ som vart oppretta i 1977 og er underlagt Forsvaret. Hovudbasane er Sortland og Haakonsvern.
 
 

Slang

Slang, medvitne avvik frå normalspråket, i ord, vendingar og tydingar. Slang er kreativ og humoristisk leik med språket.

 
 
Karlsvogna

Karlsvogna

Karlsvogna, stjernemønster.

 
 
Hekla Stålstrenga

Hekla Stålstrenga

Hekla Stålstrenga er ei nordnorsk gruppe som spelar folkemusikkinspirert populærmusikk og syng på dialekt. Gruppa framfører songar skrivne av Ola Bremnes og Helge Stangnes.

 
 
Jon Hellesnes

Jon Hellesnes

Jon Hellesnes er ein markant og nynorskskrivande filosof og essayist, som ved sida av Hans Skjervheim skal ha mykje av æra for at filosofi (og historie) er eit universitetsfag der nynorsk er mykje brukt.

 
 
Trond Giske

Trond Giske

Trond Giske, stortingsrepresentant og profilert politikar frå Arbeidarpartiet, har markert seg ved å manøvrere både prinsippfast og pragmatisk og utfordrar gjerne sterke miljø og posisjonar.

 
 
Johann Sebastian Bach

Johann Sebastian Bach

Johann Sebastian Bach, tysk komponist og organist, var éin av dei viktigaste komponistane i historia og skreiv meisterstykke i alle kjende sjangrar i si tid, utanom opera.

 
 
Lars Vaular

Lars Vaular

Lars Nesheim Vaular, songskrivar og rappar. Med tekstar på dialekt og vilje til å eksperimentere med ulike musikalske sjangrar har Vaular opna nye vegar for norsk hiphop.

 
 
Den arabiske våren

Den arabiske våren

Den arabiske våren er eit samleomgrep for ei bølgje av protestar som gjekk gjennom den arabiske verda i 2011–12. I nokre land førte oppreistane til regimeskifte eller borgarkrig, i andre til meir fredelege reformer.

 
 
 
Personnamn og førenamn

Personnamn og førenamn

Førenamn høyrer til gruppa personnamn, og nemninga fortel at eit førenamn i dag står fremst i ei namnerekkje, på same måten som nemninga etternamn fortel at det kjem «etterpå» i namnerekkja. I namnerekkja Hulda Garborg er såleis Hulda førenamnet og Garborg etternamnet. Tidlegare vart døypenamn nytta i same tyding, men den nemninga er uheldig av to grunnar. For det første vert namnet gjerne meldt inn til folkeregisteret før ein eventuell dåpsseremoni, og for det andre vert slett ikkje alle barn døypte i dag.

 
 
Jenny Klinge

Jenny Klinge

Jenny Elisabeth Klinge, næringsdrivande, kunstnar og stortingsrepresentant for Senterpartiet frå Møre og Romsdal. Ho vart tildelt målprisen frå Nordmøre Mållag for 2013.

 
 
Edvard Munch

Edvard Munch

Edvard Munch, målar og grafikar, verdskjend for dei ekspressive og symbolistiske bileta sine. Motiva krinsa kring eksistensielle tema som kjærleik, sjalusi og død, med eit kunstnarleg uttrykk som braut med biletkonvensjonar i samtida.

 
 

SPRÅK I DAG


Tyrkisk

Orda jogurt og kiosk har tyrkisk opphav.

LES MEIR

Sjå alle språka

DAGEN I DAG


18. april

18.4.1886 blir historikaren Arne Bergsgård fødd i Vestre Slidre.

LES MEIR

Sjå heile lista

ALLKUNNE PÅ TWITTER

twitter
  • Stina Aasen Lødemel:

    RT @Allkunne: "Det stend eit tre i hagen/og sprikjer i vårkalde dagen/ med skinande nysnjo-grein." God påske frå oss i Allkunne! (Hauge)

  • Allkunne:

    "Det stend eit tre i hagen/og sprikjer i vårkalde dagen/ med skinande nysnjo-grein." God påske frå oss i Allkunne! (Hauge)

FØLG ALLKUNNE PÅ TWITTER

EIT SPRÅK
BLIR TIL


Frå annalane
til den nynorske skriftkulturen
1646-2010.


LES MEIR