Hopp til innhold

Kvelertak

Kvelertak

Kvelertak, prisløna rockegruppe som syng på stavangerdialekt. Gruppa leikar med musikalske sjangrar og referansar til norrøn mytologi. Dei har vunne Spelemannsprisen i kategoriane Rock og Metal.

Les meir om Kvelertak

Vidar Sandbeck

Vidar Sandbeck

Vidar Sandbeck, prisløna og folkekjær visesongar og forfattar. Han var i mange år fast gjest i Søndagsposten og i Barnetimen for dei minste, med viser som «Menuett i mai» og «Bildilla». Sandbeck laga over 300 viser, og han skreiv romanar for vaksne og barn.

Les meir om Vidar Sandbeck

Høgrepopulisme

Høgrepopulisme er det politiske tankesettet til grupper og parti som står for skarp innvandringsmotstand, elitekritikk og lite rom for mangfald. Høgrepopulistar hevdar at berre dei representerer det sanne folket. Høgrepopulismen fekk eit oppsving i fleire vestlege land i det andre tiåret på 2000-talet. Valsigeren til populisten Donald J. Trump i USA i 2016 skapte uro i heile verda.

Les meir om Høgrepopulisme

NATO

NATO

NATO (North Atlantic Treaty Organisation) er ein fleirnasjonal forsvarsorganisasjon og eit tryggingsorgan, der Noreg er medlem. Eit angrep på eitt av medlemslanda er å rekne som eit angrep på alle, jamfør artikkel 5 i Atlanterhavspakta.

Les meir om NATO

Molte

Molte

Molte, 15 cm høg myrplante i rosefamilien. Frukta, som er sett saman av mange små steinfrukter, er først raud og fast, seinare gul og saftig. Det er forbode å plukke moltekart.

Les meir om Molte

Ytringsfridom

Ytringsfridom

Ytringsfridom er fridomen for alle til å uttrykkje seg fritt og uhindra. Utan ytringsfridom er ikkje demokrati mogleg. Dei siste åra har det for somme vorte farlegare å ytre seg i mange europeiske land. Satiriske ytringar om islam har ført til fleire terroråtak. Samstundes har ytringsfridomen vorte viktigare som symbol på det frie samfunnet.

Les meir om Ytringsfridom

Danmark

Danmark

Danmark er det sørlegaste og minste landet i Skandinavia. Landet har ei fortid som stormakt i Norden, med tette historiske og kulturelle band til Noreg – i over 400 år utgjorde Danmark-Noreg eit felles kongerike.

Les meir om Danmark

Nynorskpressa i Amerika

Freistnadene på å gi ut reine nynorskpublikasjonar i USA har alle feila, men skjønnlitterære tekstar og debattinnlegg på nynorsk og dialekt vart lenge trykte i fleire norskamerikanske aviser og blad.

Les meir om Nynorskpressa i Amerika

Temaside: Vinje-jubileet 2018

Temaside: Vinje-jubileet 2018

Temaside om Vinje-jubileet 2018, med alle relevante artiklar samla på ein stad. I 2018 er det 200 år sidan Aasmund Olavsson Vinje vart fødd. Han var ein av dei første som tok nynorsk i bruk, den første moderne journalisten, skipa den første nynorske avisa og skreiv mange dikt og reiseskildringar som framleis er lesne.

Les meir om Temaside: Vinje-jubileet 2018

Sverige

Sverige

Sverige er eit demokratisk monarki på den skandinaviske halvøya. Landet har vore sjølvstendig sidan 1523. Gjennom fleire tiår på 1900-talet gav «den svenske modellen» Sverige ei spesiell stilling i verdssamfunnet. Demokrati kombinert med velferd for alle var ei suksessoppskrift som blei eit førebilete for mange andre, særleg mindre utvikla land.

Les meir om Sverige

Flyktning

Flyktning

Ein flyktning er ein person som held til utanfor heimlandet sitt på grunn av frykt for forfølging av sosiale, etniske, politiske eller religiøse årsaker. Etter norsk rett har alle som oppfyller flyktningdefinisjonen, rett til opphald her i landet.

Les meir om Flyktning

Nynorsk

Nynorsk

Det nynorske skriftspråket byggjer på norsk folkemål, det vil seie dei tradisjonelle norske dialektane, i motsetnad til bokmål, som har røter i den dansk-norske språktradisjonen. Dei fleste norsktalande nyttar eit språksystem og eit ordtilfang som ligg nærmare nynorsk enn bokmål.

Les meir om Nynorsk

Gro Holm

Gro Holm

Gro Holm, forfattar frå mellomkrigstida og den første norske kvinna av bondestand som skreiv romanar. I realistiske og halvdokumentariske bøker allierte ho seg med bondekvinnene og kritiserte romantiseringa av det gamle bygdesamfunnet.

Les meir om Gro Holm

Ottar Grepstad

Ottar Grepstad

Gjennom tjue år som leiar for Nynorsk kultursentrum har Ottar Grepstad vore den fremste talsmannen for nynorsk i det offentlege Noreg. Han har vore ein institusjonsbyggjar og ein nasjonal strateg for nynorsk skriftkultur.

Les meir om Ottar Grepstad

Aasmund Olavsson Vinje

Aasmund Olavsson Vinje

Aasmund Olavsson Vinje, journalist og diktar, var banebrytande ved å gjere landsmålet til eit levande bruksspråk, med avisa Dølen, og han la grunnlaget for ein nynorsk essaytradisjon. Mange av Vinje sine dikt er tonesette, og fleire av dei er blitt folkekjære songar.

Les meir om Aasmund Olavsson Vinje

Atle Hansen

Atle Hansen

Atle Hansen er ein allsidig og røynd forfattar, journalist, formidlar, musikar og songar. Han skriv bøker og musikk for barn og vaksne og samarbeider ofte med andre kunstnarar.

Les meir om Atle Hansen

Marit Kaldhol

Marit Kaldhol

Marit Kaldhol, lyrikar og barnebokforfattar med internasjonalt gjennomslag. Kaldhols særmerke er biletbøker for barn og poetiske forteljingar for unge. Ho har i tillegg gitt ut lyrikk, noveller og romanar for vaksne.

Les meir om Marit Kaldhol

Asylsøkjar

Asylsøkjar

Ein asylsøkjar er ein person som har søkt om vern (asyl) i eit land, og som ventar på å få søknaden behandla. Det er Utlendingsdirektoratet som har til oppgåve å behandle asylsøknader.

Les meir om Asylsøkjar

Dialekt

Dialekt

Dialekt er ein geografisk avgrensa variant av eit språk. Det er gjerne historiske og politiske grunnar til at eitt språksystem blir rekna som språk, medan eit anna blir rekna som dialekt. Det er ein sterk samanheng mellom dialekt og identitet.

Les meir om Dialekt

Norsk

Norsk

Er nynorsk og bokmål to språk eller to former av det same språket? Både språkvitskapleg og språkpolitisk er både «to språk» og «to målformer» moglege svar – men «to målformer» er det offisielle svaret.

Les meir om Norsk

Nynorsk salmebok

Nynorsk salmebok

Nynorsk salmebok. For kyrkja og heim og møte kom ut i 1925 på forlaget Lunde & Co i Bergen (på tittelbladet står det Bjørgvin). Redaktørar var biskop Peter Hognestad (1866–1931), sokneprest Anders Hovden (1860–1943) og biskop Bernt Støylen (1858–1937).

Les meir om Nynorsk salmebok