Hopp til innhold

Ytringsfridom

Ytringsfridom

Ytringsfridom er fridomen for alle til å uttrykkje seg fritt og uhindra. Utan ytringsfridom er ikkje demokrati mogleg. Dei siste åra har det for somme vorte farlegare å ytre seg i mange europeiske land. Satiriske ytringar om islam har ført til fleire terroråtak. Samstundes har ytringsfridomen vorte viktigare som symbol på det frie samfunnet.

Les meir om Ytringsfridom

Maria Parr

Maria Parr

Maria Parr er forfattar og lektor. Ho debuterte med barneboka Vaffelhjarte i 2005. Det store gjennombrotet kom med oppfølgjaren Tonje Glimmerdal i 2009. Parr er i dag ein av dei mest populære og profilerte norske barnebokforfattarane, og bøkene hennar er selde til ei rekkje land.

Les meir om Maria Parr

Høgrepopulisme

Høgrepopulisme er det politiske tankesettet til grupper og parti som står for skarp innvandringsmotstand, elitekritikk og lite rom for mangfald. Høgrepopulistar hevdar at berre dei representerer det sanne folket. Høgrepopulismen fekk eit oppsving i fleire vestlege land i det andre tiåret på 2000-talet. Valsigeren til populisten Donald J. Trump i USA i 2016 skapte uro i heile verda.

Les meir om Høgrepopulisme

Dialekt

Dialekt

Dialekt er ein geografisk avgrensa variant av eit språk. Det er gjerne historiske og politiske grunnar til at eitt språksystem blir rekna som språk, medan eit anna blir rekna som dialekt. Det er ein sterk samanheng mellom dialekt og identitet.

Les meir om Dialekt

Sauehundar

Sauehundar

Sauehundar er ei gruppe mellomstore hundar med visse karakteristikon. Dei er lupoide gjetarhundar som vert brukte ved innsamling av dyr, primært sauar, men også for eksempel kveg og rein. 

Les meir om Sauehundar

John Rawls

John Bordley Rawls, amerikansk professor i filosofi, fornyar av liberalistisk teori, utforska grenselandet mellom moralfilosofi og praktisk politikk og argumenterte for rettferd som viktigaste kjenneteikn ved demokratiet.

Les meir om John Rawls

Sopp

Sopp

Sopp (gresk Mycophyta, latin Fungi), ei gruppe organismar som høyrer til eit eige rike, soppriket, som er sidestilt med planteriket, dyreriket, bakteriar og slimsopp.

Les meir om Sopp

Henning Sommerro

Henning Sommerro, professor, komponist og musikar frå Surnadal som gjennom fem tiår har spela ei sentral rolle i norsk musikkliv. Han har skrive musikk til over hundre produksjonar for film og scene, og han har tonesett dikt av Hans Hyldbakk, der «Vårsøg» er det mest kjende.

Les meir om Henning Sommerro

Kjell Opseth

Kjell Opseth

Kjell Olav Opseth, ingeniør, tidlegare statsråd for Arbeidarpartiet. «Hestehandlaren» Opseth viste handlekraft som samferdselsminister ved å få på plass store prosjekt som hovudflyplassen på Gardermoen og ny stamveg mellom Bergen og Oslo.

Les meir om Kjell Opseth

Side Brok

Side Brok

Side Brok, hiphop-gruppe frå Ørsta som i 2004 vann to prisar under by:Larm og vart kåra til Årets nynorskbrukar same året. Gruppa rappar på sunnmørsdialekt om heimbygda og bygdekulturen på ein sjølvironisk, uhøgtideleg og lett sarkastisk måte, og leikar med musikksjangrar. Side Brok er sunnmørsdialekt for «sid bukse» også kalla «saggebukse».

Les meir om Side Brok

Eidsvoll offentlege landsgymnas

Eidsvoll offentlege landsgymnas

Eidsvoll offentlege landsgymnas, skipa i 1922, var det andre offentlege landsgymnaset i landet. Føremålet var at bygdeungdom lettare skulle få tilgang til høgare utdanning. Gymnaset var språkdelt og rekrutterte vesentleg ungdom frå Austlandet. Dagens Eidsvoll videregående skole er eit direkte framhald av Eidsvoll landsgymnas.

Les meir om Eidsvoll offentlege landsgymnas