Hopp til innhold

Greitt, greitt

Ho hata oss, vi hata henne.

Eg og Per Ståle brukte tre timar kvar dag for å kome på denne skulen og høyre på denne læraren. Først bussen frå inst inne i Tomlevika, langsmed fjorden, innom sentrum, vidare langs fjorden, så kjem Per Ståle på, og vi sit der på den blå bussen saman med grå arbeidsfolk som duppar og småsiklar. Vi har musikk på øyra. Eller held berre kjeft. Heilt til bussen slepper eit sukk, og vi tumlar av og ut i noko som plar vere regn, og inn på ferja. Det luktar kvalmt i trappa ned til kafeen, og så sit vi der. Held kjeft. Kjenner at vi er litt grå. Så er det ut, regn, gå i regnet, opp til den grå skulen. Vidaregåande. Første klasse.
Fleire frå Tomlevika flytta på hybel då dei byrja på vidaregåande. Ikkje eg og Per Ståle. Vi budde heime, heime hos mødrene og fedrane våre, dei var ikkje ein gong skilde, så grå var vi.
Kanskje var det nettopp det ho ikkje kunne like, Helene. Læraren vår. Ho var dritfin, men det hjelpte ikkje. Tynn, lys, snuppete i skjørt og sminka og alt. Det gjorde det berre enklare for henne å drite oss ut i time etter time.
– Per Ståle? Nils Magne? Er det sjølvaste Vangsgutane? sa ho med bystemme og eit skeivt og nydeleg lite smil. Vi såg litt usikkert på kvarandre, dei andre flirte. Dei heldt fram med det utover hausten.
– Per Magne? Kan du fortelje meg kor mange fylke vi har i Noreg?
– Ståle Per? Kastar du den mjølkekartongen i søpla, er du snill?
– Can you please read from page twentytwo, mister Steel?
– Magne Per, du hugsar sikkert kva som stod i leksa til i dag. Får vi høyre!
– Leif Ståle Nils?
Til slutt hugsa vi mest ikkje sjølve kva vi eigentleg heitte. Men dette visste vi: Vi var frå Tomlevika. Eg, Nils Magne, var frå Instegarden, og eg var like mykje over normalen for ein sekstenåring som Per Ståle var under. Det galdt både vekt og lengde, vi var så vande med å bli kalla Helan og Halvan at det ikkje hadde gjort noko om ho derre lærar-Helene hadde kalla oss det. Men å gjere narr av namna våre, kalle oss Vangsgutane (kven faen var det?) og tulle med Tomlevika var meir enn vi kunne hamle opp med. Vi heldt kjeft. Vi togg det i oss.
Hausten gjekk. Vi køyrde buss og ferje. Gjekk opp bakken til vidaregåande. Beit det i oss og kikka på dei smekre låra til Helene, i engelsk, geografi og norsk. Gjekk ned att bakken, tok ferja og bussen og drog heim og kanskje ut på mopeden ein tur eller berre lekser og pc og tv. Og kveldsmat, mødrene våre er rå på kveldsmat.
November kom. Desember òg. Då vi gjekk av bussen og skulle over på ferja, regna det ikkje. Små, kvite stjerner svirra i lufta. Lette og kvite som melis. Hit og dit. Per Ståle opna kjeften og stakk tunga ut. Han har ei utruleg lang tunge, men klarte ikkje å fange noko på henne.
Då ferja la til kai på andre sida, var det kvitt. Vi gjekk opp bakken og sparka snø.
Engelsk første time. Eg hadde sveitta over leksene, tok ikkje sjansen på ikkje å kunne dei. Men Per Ståle hadde gitt faen, han blei kryssforhøyrd om engelsk og amerikansk skulevesen. Helene fekk han til å mumle «I don't know» omtrent hundre gonger. Til slutt svarte han det same på spørsmålet om han var boy eller girl.
Latter.
Så var ho lei det og heldt fram med timen. Ho var god til å undervise også, fortalde godt, hadde orden og sjølvsagt sjarm og smil. Kva hadde vel Helan og Halvan frå Tomlevika å stille opp mot slikt? Vi togg det i oss og studerte leggene hennar.
– ... thousands of schools in America's fifty-two states. There are different ...
Hæ? Kva var det for noko? Handa mi spratt automatisk opp. Ho snudde seg brått, som om ho lukta blod.
– Yes, Per Nils? Do you have anything to share with us?
– Du sa femtito.
– Excuse me?
– Femtito. Det er feil.
Ho la hovudet på skakke, så det lyse håret la seg mjukt over skuldra på den eine sida.
– Kjære deg. At det er femtito statar i USA er jo barnelærdom.
Helene såg mildt utover klasserommet. Ei jente heilt framme fniste.
– Nei, det er femti, sa eg. Ganske lågt.
Ho lo. Ein klar, klingande og farleg latter. Resten av klasse følgde etter.
– Kven er einig med Nils Johan her? Rett opp handa de som meiner det er femti statar!
Ei einsleg hand høgt i vêret. Og etter at eg stirte hardt på Per Ståle – ei halv ei til.
– Og femtito?
Resten.
– Kunnskap. Du køddar ikkje med kunnskap.
Eg kan sverje på at ho knurra og la øyrene bakover. Så smilte ho att.
– Nei, vennen min. Du tek feil. No går vi vidare.
Og det gjorde vi. Eg hadde teke feil, og stirte ut. Snøfnugga hadde vakse seg større og fall meir målretta, nedover, mot den kalde bakken, saman med nokre millionar andre av same slaget.
Gå ned til ferja. Over fjorden. Ut og inn. Bussen. Heime. Mamma sin pasta carbonara. Såg ein film med Per Ståle.
Ny dag. Eg var klar. Væpna.
Ferja og fjorden og faen. No gjaldt det! Per Ståle spratt ved sida av meg som ein sparrande sprett, eg prøvde å gjere kvar av dei åtti kiloa mine ekstra tunge og vektige. Eg trong vekt.
Første time. Ho stod fjellstøtt i høge hælar og nylagd sminke som ikkje såg ut som sminke. Eg gjekk rett opp, smelte den tjukkaste boka vi hadde på Instegarden, i kateteret. Ei bok full av feite fingermerke, ei bok eg kjende frå perm til perm gjennom årevis på sengekanten. Ei bok der det stod om USA. Statar.
– Slå opp her, du! prusta eg. Ho smalna i auga, kroppen, fjeset.
Det er ei god kjensle. Å vite noko. Og eg visste. Femti statar. No visste resten av klassen det òg. Læraren også.
– Ja, ja, greitt, greitt, sa ho irritert, og eg kjende på meg at det ikkje kom til å bli noko meir Vangsgutane. At ho kunne namna våre no.
Eg lente meg tilbake og såg ut vindauget. Det hadde slutta å snø.
----
Tekst skriven til lanseringa av Allkunne, 20. oktober 2009. Brukt med løyve frå forfattaren.

Først publisert: 13.04.2010
Sist oppdatert: 20.10.2016