Hopp til innhold
X
Innhald

Gjest Baardsen

Gjest Baardsen i arresten

Gjest Baardsen i arresten

Gjest Baardsen Sogndalsfjæren (1791-1849) frå Sogndalsfjøra. Meistertjuv og forfattar.

Han livnærte seg i mange år av tjuveri kringom på bygdene - særleg på Vestlandet. Fleire gonger vart han arrestert og sett i fengsel, men var ein meister til å kome seg fri.

Spora etter Gjest Baardsen finn vi i bygdesegner frå mange kommunar i Sogn og Fjordane.

Dømd til livsvarig slaveri

I 1827 vart Baardsen dømd til livsvarig slaveri og sat på Akerhus festning i Oslo til han slapp fri i 1845.

Stor litterær produksjon

Gjest Baardsen hadde lært seg skrivekunsten, og livnærte seg dei siste åra m.a. ved å reise rundt på bygdene og selje historiene om seg sjølv som såkalla «skillingstrykk» - dvs. småhefte som kosta ein skilling:

  • Sjølvbiografien «Gjest Baardsen Sogndalsfjærens Levnetsløb» - 1835.
  • «Fengsel og Frihed i tvende Qvad» - 1845.
  • «Brændevins-Ondet, en Folkevise med Fortale» - 1846.
  • «Acrostichon - eller Gjest Baardsen Sogndalsfjærens Levnet» - ei vise med 26 vers som skulle utgjere «hans fulde Navn» - utgjeven 1848.
  • «Ole Høilands død» - ei vise - 1849.
  • «Hun sveg mig dog» - ei vise - (utan årstal)
  • «Gjest Baardsen Sogndalsfjærens Levnetsløb efter Løsladelsen fra Aggershus Fæstning til hans død» - forfatta av han sjølv, utgjeven 1869.
  • «Vandrings- eller Skøiersprog», utgjeven av Helge Refsum 1948.

Ingen Robin Hood

I sjølvbiografiane freista Gjest Baardsen å rettferdiggjere brotsverka sine ved å hevde at han stal frå dei rike og gav til dei fatige. Dette vert sterkt imøtegått i ein biografi om meistertjuven, skriven i 2001 av forfattaren Erling Gjelsvik.

Film og teater

I 1939 kom filmen «Gjest Baardsen» med Alfred Maurstad i hovudrolla. Scener til filmen vart spela inn på gardstunet på Fuhr i Luster, ved Turtagrø på Sognefjellet og på Videseter på Strynefjellet. Filmen vart ein av dei største norske filmsuksessane nokon sinne. Også Sogn og Fjordane Teater og Den Nationale Scene i Bergen har sett opp skodespel om Gjest Baardsen.

Huset i Sogndalsfjøra der Gjest Baardsen skal vere fødd. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Huset i Sogndalsfjøra der Gjest Baardsen skal vere fødd. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Planar om museum

I Sogndalsfjøra skal ein gjenskape eit hus som museum på den tufta der ein meiner barndomsheimen til Gjest Baardsen låg (sjå nedanfor).

Les også:

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). Publisert digitalt etter avtale med NRK i 2014. 

I 2021 tek Vestland fylkeskommune ved Fylkesarkivet over innhaldet i Fylkesleksikon for Sogn og FjordaneDette innhaldet blir derfor ikkje lenger oppdatert på allkunne.no. Feil eller manglar som blir melde inn til post(a)allkunne.no, blir registrerte og overleverte til denye eigaren 

Les meir om overtakinga av Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane. 


Sist oppdatert: 28.08.2009