Hopp til innhold
X
Innhald

Henrik Krohn

Grava til Henrik Krohn ved Stedje kyrkje. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Grava til Henrik Krohn ved Stedje kyrkje. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Grava til Henrik Krohn ved Stedje kyrkje. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Henrik Krohn (1826-1879) frå Bergen, busett i Sogndal. Handelsmann, fabrikkeigar, målreisingsmann og forfattar.

Krohn kom frå ei aristokratisk kjøpmannsfamilie i Bergen, reiste til sjøs som ung gut, men starta seinare som kjøpmann i Bergen. I 1858 kom han i pengenaud og måtte slutte som kjøpmann. I 1868 kjøpte han Sogndal Tændstikfabrik saman med sivilingeniør M. H. Krog.

Sidan vitja Henrik Krohn ofte Sogne-bygdene. Krohn vart tidleg interessert i landsmålet (seinare nynorsk), og gav 1865–1868 ut ”Ferdamannen” - og deretter «Fraa By og Bygd» frå 1870. Dette bladet gjekk inn i 1880.

Starta første mållaget

I 1868 skipa han det første mållaget i Noreg - ”Vestmannalaget” i Bergen. Krohn var sjølv formann dei første åra, og fekk teikna mange frå den intellektuelle eliten i Bergen som medlemer. Mellom dei som vitja lagsmøta var Ole Bull, Aasmund Olavsson Vinje og Bjørnstierne Bjørnson. Laget arbeidde elles m.a. for å få reist minnesmerke over kong Harald Hårfagre, og gjenreising av Håkonshallen i Bergen.

Kjøpte Stedje gard

I 1874 kjøpte Henrik Krohn Stedje gard (sjå: Storgarden Stedje) i Sogndal og busette seg der. Han utvida hovudhuset frå 1744 med tårn, veranda og arker i frodig sveitsarstil. Her fekk han m.a. vitjing av venen Arne Garborg i 1876.

Forfattar og redaktør

I tillegg til å vere redaktør for to målblad, gav Henrik Krohn ut:

  • Minne fraa ei Stockholmsferd - 1867
  • Smaakvede av... - 1867
  • Ei liti ferd fraa Sogndal til Fjærland - 1869
  • Fraa Vestlandet - 1868
  • Geirstad-Trond - forteljing på vers - 1869
  • Svein og Gudveig - forteljing på vers 1869
  • Dan rette sida, eit lystspel i fire akter - 1875
  • og diverse skrifter som vart utgjevne av Vestmannalaget i 1909.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 16.08.2011