Hopp til innhold
X
Innhald

Lars Moen

Lars Magnus Moen, skreddar og Arbeidarpartipolitikar frå Oppland, medverka til utforminga av Arbeidarpartiet sin skule- og kulturpolitikk i åra rett etter andre verdskrigen.

Lars Moen var fødd i Lesja 29. november 1885 og døydde på Dovre 22. juli 1964. Han gjekk i skreddarlære på Lillehammer, og etter ei tid i Elverum etablerte han seg som skreddar på Dombås i 1911.
Han var sentral i utviklinga av arbeidarrørsla i Gudbrandsdalen. Frå 1920 var han med i Dovre kommunestyre og var i ei årrekkje medlem av Dovre skulestyre og Oppland fylkesskulestyre. I perioden 1932–48 var han formann for Gudbrandsdal Arbeidarparti. Åra 1928–57 representerte han Oppland på Stortinget. Han var kyrkje- og undervisningsminister under to statsministrar (Einar Gerhardsen og Oscar Torp) i 1948–53.
Som stortingsrepresentant sat Moen i kyrkje- og undervisningskomiteen. Ein periode var han òg formann. Gjennom heile si politiske gjerning var han engasjert i kultur- og skulespørsmål. Som kyrkje- og undervisningsminister gjorde han ein viktig innsats for å spreie kulturgoda til bygdene. I hans statsrådstid vart institusjonar som Riksteatret (1949), Riksgalleriet (1952) og Norsk Bygdekino (1950) etablerte. Andre viktige kultur- og forskingsinstitusjonar vart skipa i denne perioden, mellom anna Norsk Språknemnd (1952), Universitetet i Bergen (1948), Norges allmennvitenskapelige forskningsråd (1949) og Norges landbruksvitenskapelige forskningsråd (1949).
Lars Moen medverka til å stake ut skulepolitikken til Arbeidarpartiet, som etter kvart tok form av den 9-årige einskapsskulen og var den viktigaste utdanningspolitiske reforma dei første tjue åra etter krigen. Moen var oppteken av målsaka og var sjølv nynorskbrukar, og han gjekk inn for ei tilnærming mellom bokmål og nynorsk.
På grunn av illegalt arbeid under krigen vart Moen arrestert og send til Grini og Sachsenhausen. Under fangenskapet skreiv han dikt, utgitt i diktsamlinga Dikt frå Sachsenhausen (1945).
Kjelder
Marit Bakke: Kultur som kollektivt gode. Velferdspolitikk og distriktshensyn i kulturpolitikken fra 1920-årene til i dag. Oslo 2005
Trond Bergh: Arbeiderbevegelsens historie i Norge, bd. 5: Storhetstid (1945–1965). Oslo 1987
Dikt fra Sachsenhausen. Oslo 1945
Arnfinn Engen: «Lars Moen», Norsk biografisk leksikon, bd. 6. Oslo 2003
Einar Haugen: Riksspråk og folkemål. Norsk språkpolitikk i det 20. århundre. Oslo 1969
Oddmund Hoel: «Vegen fram mot språkfredsnemnda. Noko om den målpolitiske kursendringa til Arbeidarpartiet 1945–1964», Dragen nr. 1/1992
Trond Nordby (red.): Storting og regjering 1945–1985. Biografier. Oslo 1985
Kåre Selnes: «Moen, Lars Magnus», Norsk Allkunnebok, bd. 8. Oslo 1957
Tønnes Sirevåg: Katedral og karusell. Streiflys på skole og politikk i krig og fred. Oslo 1981

Først publisert: 29.05.2012
Sist oppdatert: 13.05.2013