Hopp til innhold
X
Innhald

Rolf Just Nilsen

Rolf Just Nilsen, skodespelar, revyartist og songar, ein underhaldar med særleg talent for imitasjonskunst.

Rolf Just Nilsen var fødd i Oslo 31. august 1931 og budde der til han døydde 9. mai 1981. Han debuterte som skodespelar på Studioteatret i 1948, i dramaet Vintersolverv. Åra 1952–59 og 1965–68 var han engasjert ved Chat Noir, og i 1959–65 var han ved Edderkoppen. I rollene briljerte han med eit rikhaldig imitasjonstalent, som i 1954 gav han Peterprisen for god revykunst. Frå revyscenene gjekk han til Det Norske Teatret, der han var tilsett i periodane 1968–70 og 1976–81. Frå 1970 til 1976 spela han på Oslo Nye Teater.

Songstemma si fekk han bruk for både på scena og i platestudio. Gjennombrotet som songartist kom i rolla som «Operasangeren» på Chat Noir i 1958. Han hadde hovudrolla i fleire musikalar og spela inn humørfylte songar som «Fiskeribølgen» og «Pappa'n til Tove Mette». For barneplatene sine fekk han Spelemannsprisen i 1980.

Han medverka i eit 20-tals filmar, den første i 1952. Dei neste par tiåra følgde filmar som Operasjon Løvsprett (1962), Stompa forelsker seg (1965) og Knutsen og Ludvigsen (1974). Publikumssuksessen framfor nokon var animasjonsfilmen Flåklypa Grand Prix (1975), der han gav stemme til fleire av figurane. Filmane og plateinnspelingane gjorde han kjend over heile landet. Eit endå vidare publikum nådde han gjennom radioprogrammet Søndagsposten, der han ofte var gjest, og i fjernsynsserien Lørdagskveld, der han var frittalande narr i samfunnsdebatten.

For innsatsen sin som revyskodespelar fekk han Leonardstatuetten i 1976.

Video: Minneprogram (2001) om Rolf Just Nilsen med klipp frå NRK sitt arkiv

Latter på scena

Den lyse humoren, den som fekk folk til å le, var Just Nilsen sitt varemerke. Alt i barndomen viste han gjøglartalent utover det vanlege, og spesialiteten var å parodiere. Han spela sketsjar på skulen og revy i det militære. Songen var ein del av underhaldninga, og stemmetreninga frå åra i Sølvguttene kom til nytte.

Han bestemte seg for å satse på skodespelaryrket og begynte ei toårig læretid ved Studioteatret i 1947. Der debuterte han i 1948 som folketalaren i Maxwell Andersons Vintersolverv. Han vart tilsett ved Chat Noir i 1952 og slo for alvor igjennom i rolla som «Operasangeren» i revyen Så lenge lykken varer. I mange revynummer fekk han til fulle utfalde seg som imitator. Politikarar og kjendisar frå underhaldningsbransjen vart etterlikna så overbevisande at publikum knapt høyrde skilnad på original og kopi.

I rolla som Lillemann i Stopp verden, jeg vil av! (1964) markerte han seg som seriøs karakterkomikar. På Det Norske Teatret tok han på seg ei rekkje musikaloppgåver. Han var Tevje i Spelemann på taket og Sancho Panza i Mannen frå La Mancha. I både musikalar og komediar fekk han fram melankolien i moroa. Figuren Jeppe i Jeppe på Bjerget er ikkje berre eit oppblåst ego, i Just Nilsen sin rollefigur viser han òg varme og forstand, og i På felgen av fryd, med handling frå nordirsk historie, er han klovnen som manar til ettertanke.

Latter på lerretet

Også som filmskodespelar var det humor som kjenneteikna Just Nilsen sine roller. Innspelingane i 1950-åra var av det lettbeinte slaget, i tråd med norske folkekomediar. Intrigane var meir forseggjorde i militærkomediane Operasjon Løvsprett (1962), der Just Nilsen er munter korporal, og Operasjon Sjøsprøyt (1964), der han er sjømann på marinetokt. I Knutsen og Ludvigsen (1974) er han Ludvigsen, som lever utrygt i tunnelen saman med kompis Knutsen, i kamp mot styresmaktene som vil kaste dei ut. Barnefilmen gledde heile familien. Det same gjorde Reisen til julestjernen (1976), som vart juleklassikar på fjernsyn og teaterscener. Der spela han klovnen Harlekin.

Den store milepælen i filmkarrieren var Flåklypa Grand Prix (1975). Filmen vart ein fulltreffar både i Noreg og internasjonalt. Historia om bygdeoriginalen Reodor Felgen selde over fire millionar billettar her til lands, og filmen vart dubba til mange språk. I originalfilmen gir Just Nilsen stemme til figurane Ben Redic Fy Fazan, Hallstein Bronskimlet og Ollvar Kleppvold.

Gjennom teaterturnear, bygdekinoen og NRK erobra Just Nilsen publikum over heile landet. Mange av platene hans vart først lanserte i radioen. Til liks med skodespelarkunsten er dei prega av humor, med undertonar av alvor. Somme songar er reine tøyseviser, som «Julekveld i skogen», andre har samfunnssatirisk snert, som «Pappa'n til Tove Mette». Stundom er det vemodet som rår, som i «Lille Jensen drar til Mandalay». I 2000 vart det gitt ut ein CD med tittelen De beste av Rolf Just Nilsen.

Video: Parodi av valkamp på 1980-talet

Kjelder

Lars Thomas Braaten, Jan Erik Holst og Jan H. Kortner: Filmen i Norge. Norske kinofilmer gjennom 100 år. Oslo 1995. Digital utgåve nb.no: http://www.nb.no/nbsok/nb/b9bbada8c4f1a4d71599915dbe39faa8?index=2#3 [lesedato 14.11.2015]

Svend Erik Løken Larsen: «Rolf Just Nilsen», Norsk biografisk leksikon, snl.no: https://nbl.snl.no/Rolf_Just_Nilsen [lesedato 15.11.2015

Leif Mæhle (red): Det norske teatret 75 år. 1963–1988. Oslo 1988. Digital utgåve, nb.no: http://www.nb.no/nbsok/nb/c58e2e0d95893cad626615ff3e21c595?index=1#0 [lesedato 15.11.2015]

Peikarar

NRK TV: «Si det som det er!», portrett av Rolf Just Nilsen, nrk.no

Rolf Just Nilsen i NRK radio sitt arkiv, nrk.no

Rolf Just Nilsen i NRK sitt arkiv, nrk.no

Sketsj med Elsa Lystad og Rolf Just Nilsen (køyrelæraren), nrk.no

Først publisert: 02.05.2016
Sist oppdatert: 02.05.2016