Hopp til innhold
X
Innhald

Helge Sivertsen

Helge Sivertsen, skulemann og politikar. Han prega norsk skulepolitikk i etterkrigstida og tok initiativ til Vogt-komiteen, som vart ein milestein i norsk språkpolitikk.

Helge Sivertsen var fødd i Mandal 12. juni 1913 og døydde i Oslo 21. desember 1986. Han voks opp i Mandal, på Austlandet og på Inderøy og tok examen artium på latinlina ved Orkdal landsgymnas i 1933. I 1940 vart han cand.philol. med historie hovudfag og norsk og tysk sidefag. I 1938–39 studerte han økonomisk historie ved Universitetet i Oxford.
I 1941–43 hadde Sivertsen lærararbeid. Han var aktiv i Milorg 1943–45, mellom anna som leiar for informasjonstenesta til sentralleiinga. Etter krigen var han sekretær for Undersøkingskommisjonen av 1945.
Sivertsen var statssekretær under tre statsrådar (Kaare Fostervoll, Lars Moen og Birger Bergersen) i Kyrkje- og undervisningsdepartementet (1947–56), var kyrkje- og undervisningsminister (1960–63 og 1963–65), skuledirektør i Oslo, Akershus og Østfold (1956–60), skuledirektør i Oslo og Akershus (1966–70) og skulesjef i Oslo (1971–81).
Kulturpolitikk og Vogt-komité
Som statssekretær arbeidde Sivertsen mellom anna med skipinga av Statens filmsentral (1948), Riksteatret (1948), Norsk bygdekino (1950) og Riksgalleriet (1952). Han førte òg i pennen stortingsmeldinga «Om tiltak til styrking av skoleverket» i 1954.
Som statsråd fekk han i 1965 skipa Norsk kulturfond, Norsk kulturråd og innkjøpsordninga for skjønnlitteratur. Han tok initiativet til Vogt-komiteen (1964), som hadde til oppgåve å gi ei heilskapleg vurdering av språksituasjonen i Noreg. Utvalet la grunnlaget for skipinga av Norsk språkråd i 1971 og tok til orde for ei gjennomgåing av stadnamnføresegnene, mållova og språkreglane i NRK. At tradisjonelle riksmålsformer var utestengde frå bokmålsnormalen, var i innstillinga frå komiteen nemnt som ein hovudgrunn til språkstriden. I rettskrivingsendringane seinare under Norsk språkråd vart mange av desse riksmålsformene tekne inn att i bokmål. Sivertsen medverka òg til å gjeninnføre samisk språk og kultur i skulen i dei samisktalande områda.
Skulepolitikk
Sivertsen var ein hovudarkitekt i nyskipinga av norsk skule etter krigen, mellom anna når det galdt overgangen frå 7-årig til 9-årig einskapsskule. Han sette ned fleire sentrale skulepolitiske utval, Gymnasutvalet i 1962, Skulekomiteen i 1965 og Vidareutdanningskomiteen i 1965, og han drog opp hovudliner for vaksenopplæringa.
Partiverv, atomnedrusting og fredsarbeid
Sivertsen var medlem av sentralstyret i Arbeidarpartiet 1969–77 og sat i mange utval i Arbeidarpartiet. Han var leiar av det offentlege utvalet frå 1971 som greidde ut tilhøvet mellom kyrkje og stat, og han hadde ei lang rad tillitsverv, særleg i kultursektoren.
I 1974–81 var han leiar for utvalet for rustingskontroll og nedrusting. Som pensjonist brukte han mykje av tida si på arbeid for atomnedrusting, internasjonal forståing og fred. Frå 1982 var han leiar i styret for Alva Myrdals fredsfond.
Idrett, friluftsliv og musikk
Sivertsen var to gonger noregsmeister i diskos og var med i olympiaden i Berlin i 1936. Privat var han mellom anna oppteken av musikk og friluftsliv.
Kjelder
Fram då frendar. Heidersskrift til Helge Sivertsen på 70-årsdagen 12. juni 1983. Oslo 1983
Trond Bergh: Arbeiderbevegelsens historie i Norge, bd. 5: Storhetstid (1945–1965). Oslo 1987
Dag Gundersen: Fra Wergeland til Vogt-komiteen. Oslo 1967
Oddmund Hoel: «Vegen fram mot språkfredsnemnda. Noko om den målpolitiske kursendringa til Arbeidarpartiet 1945–1964», i Dragen nr. 1/1992
Innkjøpsordningene – en sterk kulturpolitikk, ABM-skrift 58, 2009
NOU 1975:30: Stat og kirke
Jostein Nyhamar: Arbeiderbevegelsens historie i Norge, bd. 6: Nye utfordringer (1965–1990). Oslo 1990
Eirik Rossen: «Helge Sivertsen», Norsk biografisk leksikon, bd. 8. Oslo 2004
Helge Sivertsen: «Politisk plikt», i Thorbjørn Jagland mfl. (red.): Atomvåpen og usikkerhetspolitikk. Oslo 1980
Rune Slagstad: De nasjonale strateger. Oslo 2001
Finn-Erik Vinje: Et språk i utvikling. Oslo 1978
Nina Volckmar: «Helge Sivertsen – ideolog og strateg», i Harald Thuen og Sveinung Vaage (red.): Pedagogiske profiler. Norsk utdanningstenkning fra Holberg til Hernes. Oslo 2004

Først publisert: 01.02.2011
Sist oppdatert: 29.04.2013