Hopp til innhold
X
Innhald

Henrik Størmer

Henrik Christian Fredrik Størmer, ingeniør, industrigründer, oppfinnar og målmann. Han var mykje engasjert i utvikling av treindustri og utnytting av fossar til elektrisk kraftforsyning.

Størmer var fødd i Trondheim 19. august 1839 og døydde 29. desember 1900 i Kristiania. Han studerte maskinbygging ved den tekniske høgskulen i Karlsruhe, Tyskland, 1857–60. Dei neste åra etablerte han treoljefabrikkar i Hemne og på Tingvoll (1862–65), ein fabrikk for trekolbrikettar i Tistedalen (1868) og ein oksalsyrefabrikk i Fredrikstad. Seinare stod han for bygginga av cellulosefabrikkar i Moss (1883), Ranheim (1884) og Bamble (1889). Han tok i alt ut 15 patent, for det meste innanfor kjemisk-teknisk industri.
Frå 1870-åra heiv Størmer seg inn i den store striden om jernbaneutbygginga og agiterte for normalspora jernbanar. Han var den første store fosseoppkjøparen i Noreg og skaffa seg fire fossar i Glåma og fallrettar 13 andre stader i landet. Størmer var ein framsynt og ihuga talsmann for overføring av elektrisk vasskraft over lengre avstandar.
Sjølv skreiv han oftast dansk-norsk, men støtta målsaka varmt. I 1862 var han den drivande krafta i det første mållaget i Trondheim. Fleire av fossane testamenterte han til Det Norske Samlaget, noko som danna grunnlaget for Størmer-fondet.
Dei siste to og eit halvt åra av livet hadde Størmer dårleg helse, ironisk nok etter å ha vorte overkøyrd av trikken i Kristiania.
Kjelder
Just Broch: Fredrik Størmer. En pioner i norsk teknikk og industri. Oslo 1943
Olaf Hanssen: «Ingeniør Fredrik Størmer», Norsk Aarbok, 1935
Sverre Haveraaen: «Fredrik Størmer», Norsk biografisk leksikon, bd. 8. Oslo 2004
Oddmund L. Hoel: Norsk målreising II. Mål og modernisering 1868–1940. Oslo 2010
Nekrologar i Morgenbladet nr. 843, 31.12.1900, og Den 17de Mai 5.1.1901

Først publisert: 25.08.2011
Sist oppdatert: 30.04.2013