Hopp til innhold
X
Innhald

Knut Erik Tranøy

Knut Erik Tranøy, filosof. Han gjekk spaserturar med Wittgenstein i Cambridge, var professor i filosofi i Bergen og grunnla Senter for medisinsk etikk i Oslo.

Knut Erik Tranøy var fødd 10. desember 1918 i Kristiania og døydde 19. mars 2012 i Bærum. Han tok examen artium i 1937 og vart cand.mag. frå Universitetet i Oslo i 1943 med faga engelsk, historie og norsk. I november 1943 vart han saman med nærare 700 andre mannlege studentar arrestert og vart seinare send til konsentrasjonsleiren Buchenwald.
Etter krigen var han attaché ved den norske ambassaden i Washington 1946–47. Han vart interessert i filosofi og tok i 1948 Master of Arts-graden ved University of North Carolina. Avhandlinga galdt det etiske grunnlaget for fredssaka. Han tok doktorgraden i 1953 i Cambridge i Storbritannia på ei avhandling om logikken i normative system. I studietida i Cambridge budde han ei tid i same hus som den austerrikske filosofen Ludwig Wittgenstein.
Tranøy var professor i filosofi ved Universitetet i Bergen frå 1959 og ved Universitetet i Oslo frå 1978. Han arbeidde særleg med etikk, mellomalderfilosofi og vitskapsfilosofi, og gjorde eit pionerarbeid når det galdt etableringa av moderne medisinsk etikk i Noreg. Frå 1986 var han professor i medisinsk etikk ved Det medisinske fakultetet ved Universitet i Oslo, der han i 1987 fekk oppretta Senter for medisinsk etikk.

Han gav ut mellom anna Filosofi i vår tid (1968, saman med Jon Hellesnes), Filosofi og vitenskap i middelalderen (1983), Vitenskapen – samfunnsmakt og livsform (1986), Medisinsk etikk i vår tid (1991) og Det åpne sinn. Moral og etikk mot et nytt årtusen (1998). Han var humanetikar, men skreiv to bøker om Thomas Aquinas, Thomas av Aquino som moralfilosof (1957) og Thomas Aquinas. Om loven, Guds attributter, tro og viten, og kjønnslivet i paradiset (1967). I 1970 kom læreboka Vilkårslogikk. Saman med Michael Sars gav han i 1946 ut boka Tysklandsstudentene.

Tranøy var dekanus ved historisk-filosofisk fakultetet ved Universitetet i Bergen 1971–73 og prorektor ved Universitetet i Oslo 1981–84. Han var medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi frå 1979 og Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab frå 1979. I 2002 vart han utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.
Kjelder
Hall Bjørnstad: «Sokratisk pessimisme». I Tankebaner. 15 samtaler om det å filosofere i 90-årene. Oslo 1995
Andrew J. I. Jones (red.): Knut Erik Tranøy. The Moral Import of Science. Søreidgrend 1988
Tryggve Juul Møller mfl. (red.): Studentene fra 1937. Oslo 1962
Knut Erik Tranøy: Det åpne sinn. Moral og etikk mot et nytt årtusen. Oslo 1998
Knut Erik Tranøy: Fornuft eller følelse. To tradisjoner i moralfilosofien. Bergen 1961
Knut Erik Tranøy: «Filosofi og diktning» og «Vitenskapelig holdning og vitenskap». I Brytninger i tidens tankeliv. Oslo 1960
Knut Erik Tranøy: Filosofi og vitenskap i middelalderen. Oslo 1983
Knut Erik Tranøy: «Filosofien i Norge», Syn og Segn nr. 6/1954
Knut Erik Tranøy: Forskning og etisk ansvar. En rapport fra utvalget for «forskning og etikk» nedsatt av Hovedkomiteen for norsk forskning. Oslo 1981
Knut Erik Tranøy: «Forsøk på å leve livet baklengs». Samtiden nr. 4/2001
Knut Erik Tranøy: «Human-etikk, moralfilosofi og moral». I Kari Skjønsberg (red.): Mest om human-etikk. Festskrift til Kristian Horn på 75-årsdagen 12. mai 1978. Oslo 1978
Knut Erik Tranøy: Medisinsk etikk i vår tid. Søreidgrend 1991
Knut Erik Tranøy: «Om rett og plikt», Syn og Segn nr. 9/1952
Knut Erik Tranøy: «Tanke og forkynning», Syn og Segn nr. 8/1955
Knut Erik Tranøy: «Thomas Aquinas». I D.J. O'Connor (red.): A Critical History of Western Philosophy. London 1964
Knut Erik Tranøy: Thomas Aquinas. Oslo 1967
Knut Erik Tranøy: Thomas av Aquino som moralfilosof. Oslo 1957
Knut Erik Tranøy og Jon Hellesnes: Filosofi i vår tid. Oslo 1968
Minneord. Aftenposten 28.3.2012 og 30.3.2012, Bergens Tidende og Klassekampen 30.3.2012, Dag og Tid 13.4.2012
Dagfinn Føllesdal: «Knut Erik Tranøy». Norsk biografisk leksikon:
[lesedato 28.3.2012]
Peikarar

Først publisert: 04.06.2012
Sist oppdatert: 03.09.2013