Hopp til innhold
X
Innhald

Terje Tysland

Terje Tysland, artist og låtskrivar som har sett spor etter seg med vekselvis rebelske og kvardagsprega låtar. Gjennom heile karrieren har han provosert på trønderdialekt.

Som artist har Tysland hatt ein omfattande karriere. Etter fem år i Namsos-bandet Prudence og meir enn 30 år som soloartist kan han sjå attende på ei lang rekkje turnear. Til no har han gitt ut 22 soloplater.
Storparten av desse platene er lanserte av Norsk Plateselskap, som Tysland stifta i 1980 saman med kollegaene Åge Aleksandersen, Hans Rotmo og Gunnar Hordvik. Nokre av platene er spela inn i Tysland sitt eige Tron studio, på småbruket hans Vetlenget i Drivdalen i Oppdal. Både gjennom Prudence og som soloartist er han knytt til uttrykket trønderrock.
Lyden frå landsbygda
Det var i Prudence at Tysland hadde gjennombrotet sitt som artist. Bandet starta i 1969, med frontfigurane Åge Aleksandersen og Per Erik Wallum. Tysland kom til som trekkspelar og gitarist frå 1971.
Musikken til Prudence kan vi sjå som ei krysning mellom progressiv rock og «lyden frå landsbygda». Ein god del av tekstane til Prudence var på trønderdialekt, og bandet henta element frå folketradisjonen inn i det populære uttrykket. Frå repertoaret deira er «Æ e trønder æ» (1975) mellom dei sentrale songane. Her vert trønder-folket skildra på godt og på vondt: «Ingen bli så foill som oss. Vi flire høgst tå aill, og vi rape aille mainn (…) Og så e vi jo så arti, vi e klovna aill i hop».
Då Prudence vart oppløyst i 1975, tok Tysland med seg både det musikalske uttrykket og den trønderske merkelappen inn i sine eigne prosjekt. I dei første utgivingane, Stakkars klovn (1977) og Mytji arti (1978), fekk han vist at han stod støtt på eigne bein som soloartist og som låtskrivar. Dei to titlane illustrerer òg ei tematisk spennvidd mellom sorg og glede, og dessutan eit ironisk spel kring medvitet om artisten som underhaldande figur på scena.
Alkohol og bannskap
Dei tematiske dreiepunkta for storparten av Tysland sine utgivingar er knytte til alkohol, kvinnfolk, trøndersk bannskap og kvardagsliv. Han har skrive fleire ettertenksame kjærleikssongar og balladar, men oftast står det festlege som utgangspunkt. Titlar som «Send mæ en øl», «Villt kjør og stor stas» og «Skål for en deilig dag» talar for seg.
Tysland har ein ubunden humor og nyttar ikkje sjeldan sjølvbiografiske og satiriske tekstar, som frå tid til anna strekkjer seg mot det sjølvmedlidande. Eit av dei seinare døma på dette er teksten han skreiv etter at han vart dømd til eit kort opphald i fengsel for å ha slått til ein politimann. Tittelsporet på plata «Din jævel!» (1999) handlar om artisten sitt møte med lensmannen ein fuktig kveld, der Tysland i omkvedet «fekk værra me å sjå kæm av oss som va mest gæærn».
Eit anna døme på Tysland sin eksplisitte, men gjerne lune humor, er samleplate nummer to. Denne plata vart gitt ut etter eit visst påtrykk frå plateselskapet og fekk namnet For et mas! Det beste. På godt og vondt (1996).
Tysland sine songar kan òg innehalde politiske kommentarar. Særleg plata Lidderli gla (2009) tek opp emne som svikt i omsorgssektoren og ytringsfridom.
Provokasjon på norsk
Dei frivole tekstane til Tysland har ikkje alltid vorte godt mottekne. I NRK fann ein først det direkte uttrykket hans provoserande, og tidleg i karrieren vegra statskanalen seg mot å spele songane. Den elles populære No går det på rævva! (1982) fekk ikkje vere med på Norsktoppen. Parallelt er det nettopp det folkelege i Tysland sine skildringar som har gitt musikken hans gjennomslag. Særleg frå midten av 1980-åra tok salstala til å stige, og plata Gutta på by'n (1987) var med på VG-lista i 22 veker.
Dei musikalske samarbeidspartnarane til Tysland har vore ulike, men uttrykket hans har heile tida kunna definerast som ein dansbar trønder-cajun, i skjeringspunktet mellom country, rock og gamaldans.
 
Kjelder
Jan Eggum, Bård Ose og Siren Steen: Norsk pop- og rockleksikon. Oslo 2005
Terje Nilsen: Hardt og fort. Rock og pop i Trondheim i 1970- og 80-årene. Trondheim 2009
Samtale med Bjørg Reitan, fagarbeidar kontor ved Olav Duun videregående skole, 25.05.2010
 
Bår Stenvik og Stian Wallum: «1969-1975: Trønderrocken blir født», ballade.no, publisert 29.01.2003, http://www.ballade.no/nmi.nsf/doc/art2003012911340561636530 [lesedato 01.06.2010]
Terje Tysland sin nettstad, terjetysland.no [lesedato 01.06.2010]

Først publisert: 01.06.2010
Sist oppdatert: 03.05.2013