Hopp til innhold
X
Innhald

Skipskanalen

Kart over kanalplanane i Årdal frå nettsida ”Nordens alla kanalar”.

Kart over kanalplanane i Årdal frå nettsida ”Nordens alla kanalar”.

På 1890-talet vart det lansert nye kanalplanar av heilt andre dimensjonar enn den smale båtrenna frå 1860-talet: No var det aktuelt å byggje veg Årdal-Valdres. Men å byggje veg i dei stupbratte fjellsidene langs Årdalsvatnet var utenkjeleg. Ein skipskanal med sluser frå fjorden og opp i Årdalsvatnet ville vere løysinga. Då kunne Fylkesbaatane segle opp kanalen og heilt til Øvre Årdal.

Vegdirektør Krag sette ingeniør P. Klem på oppgåva: Klem la fram to alternativ: Ein sju meter brei og tre meter djup kanal - eller ein med 10 meters breidd og fire meters djupne. Sluser kunne ein unngå ved å senke Årdalsvatnet og likne ut høgdeforskjellen til fjorden.

Skipskanalen vart særleg aktuell etter at A/S Tyinfaldene tok til å planleggje storindustri i Øvre frå 1906.

Dei største båtane som har trafikkert Årdalsvatnet er lekterar som verket hadde i beredskap i tilfelle vegen skulle bli stengd over eit lengre tidsrom. Det vart montert kran ved vatnet på Årdalstangen for å laste og losse lekterane. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Dei største båtane som har trafikkert Årdalsvatnet er lekterar som verket hadde i beredskap i tilfelle vegen skulle bli stengd over eit lengre tidsrom. Det vart montert kran ved vatnet på Årdalstangen for å laste og losse lekterane. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Kanalplanane førde til sterk strid mellom Øvre og Tangen i 1914: Dei i øvre ynskte kanal, medan folket på Tangen ikkje ville byggje om Hæreidselva til skipskanal. Det kom likevel så langt at det i 1919 vart halde skjøn, der ein rekna ut grunnerstatningar for grunnkjøp og skade som reguleringane kring skipskanalen ville føre til. Men nedgangstidene på 1920-talet sette ein bom for både industriplanar og skipskanal til Årdalsvatnet. Under 2. verdskrig vart det også vurdert skipskanal til Årdalsvatnet, men i staden vart det satsa på jernbane og veg.

Les også om:

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 13.04.2011