Hopp til innhold
X
Innhald

Kraftutbygging i Balestrand

Sjølv i turistkommunen Balestrand er kraftlinene godt synlege i naturen. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Sjølv i turistkommunen Balestrand er kraftlinene godt synlege i naturen. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Balestrand Kraftlag vart skipa i 1913 og bygde kraftverk i Ese i 1914. Kraftverket forsynte Balestrand-bygda med straum. Ein av initiativtakarane til kraftverket var hotelleigar Knut Kvikne. Kraftstasjonen var i drift til 1957 og vart riven i 1973.

Elles måtte andre bygder i kommunen vente til 1950-åra før dei fekk skikkeleg straumforsyning, først frå Årøykraft, deretter frå Sognekraft.

Fleire småkraftverk

I 1939 vart det bygt eit lite kraftverk i Nessedalselva som forsynte åtte husstandar i Nessane med straum. Trond Linde bygde eit småkraftverk i Lindane kring 1940. I Eikjaelvi i Vetlefjorden vart det bygt kraftverk i 1950. Dette forsynte 22 husstandar i bygda fram til dei kunne kople seg til Sognekraft i 1958. Då fekk også Menes kraftforsyning.

Lånefjorden fekk kraftforsyning i 1952 frå eit lite kraftverk i Vassgrovi. I Kvamsøy vart det skipa kraftlag i 1944, og i 1956 vart Vetlefjord og Sværefjord kraftlags skipa. Begge desse kraftlaga saman med Balestrand Kraftlag gjekk inn i Sognekraft i 1975. (Sognekraft vart skipa i 1947).

Mel kraftverk. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Mel kraftverk. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Mel kraftverk

Etter at dei storfelte planane om regulering av Gaularvassdraget vart lagde til sides og Gaularsamskipnaden havarerte i 1929, freista fylket å dele opp fallrettane og m.a. byggje eit mindre kraftverk på Sognesida av Gaularfjellet - dvs. på Mel i Vetlefjorden. Problema kring Ålfotselskapet (sjå Ålfotsaka - det store økonomiske marerittet gjorde at både kraftverksplanane for Vetlefjordsvassdraget på Mel, Årøy i Sogndal, Henjaelva på Hermansverk og Bøfjordelva i Hyllestad vart lagde på is. På 1980-talet tok Sogn og Fjordane Energiverk fram att planane for kraftverk i Vetlefjorden og vedtok i 1982 å byggje Mel kraftverk, som vart sett i drift i 1989. Kraftverket kosta 500 millionar kroner. Frå kraftverket er det bygd ei sambandsline over fjellet til Skei i Jølster.

Kommunalt næringsfond

Kommunalt næringsfond

Balestrand kommune fekk m.a. eit næringsfond som vederlag for utbygginga, og Vetlefjorden fekk samfunnshus og lysløype. Eit gamalt sagbruk i elva like ved vart i 1989 sett i stand for å vise korleis vasskrafta vart nytta i eldre tider.

Vassverk ved Skåsheimelvi

Balestrand kommune bygde vassverk for Balestrand ved Skåsheimelvi i 1914, og nytt på same staden i 1986.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 29.07.2011