Hopp til innhold
X
Innhald

Første handelen på Kjelkenes og i Svelgen

Kjelkenes, der det var handel før utbygginga i Svelgen kom i gang. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Kjelkenes, der det var handel før utbygginga i Svelgen kom i gang. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Før kraftutbygginga starta under Svelgsfossen i 1917 var det som no er kommunesenteret berre nokre veglause og einbølte gardar under eit mektig fossefall lengst inne i Nordgulen.

Fram til 1917 var det Kjelkenes, ute ved fjordmunningen mot Frøysjøen, som var samferdsle- og handelssenter for fjordbygdene kring Gulenfjordane. Det vart kjøpmennene på Kjelkenes som starta den første landhandelen i Svelgen då utbygginga starta der i 1917.

Posten kom først

Kjelkenes fekk postkontor i 1877 og vart fast stoppestad for Fylkesbaatane i 1888. Dei første 12 åra måtte ferdafolk og gods førast med bordingsbåt ut til dampbåten på fjorden, men frå 1900 kunne handelsmannen og dampskipsekspeditøren skilte med skikkeleg kai. Kjelkenes fekk telefonstasjon i 1901.

Den første som starta med handel på Kjelkenes, var gardbrukar Arnt K. Kjelkenes – truleg på same tid som han vart postopnar i 1877. Då Arnt døydde i 1881 tok Kristoffer K. Kjelknes, sonen til førre brukar, over handelen. Og då Kristoffer døydde i 1892, gifta enkja seg eit par år seinare oppatt med Henrik M. Frimannslund frå Davik.

Landhandelen til Knut K. Kjelkenes i Svelgen.

Landhandelen til Knut K. Kjelkenes i Svelgen.

Første butikken i Svelgen

Henrik hadde vore nokre år i Amerika før han kom til Kjelkenes, der han m.a. utvida handelsbua mykje og fekk bygd skikkeleg kai. Då kraftutbygginga starta under Svelgsfossen i 1917, starta Henrik Frimannslund den første butikken på den gryande industristaden Svelgen. Same året starta ein annan mann frå Kjelkenes, Knut K. Kjelkenes, (sjå under Handel i Bremanger) landhandel i Svelgen.

Samvirkelag tek over på Kjelkenes

I 1919 overtok sonen til den førre eigaren av Kjelkenes; Kristoffer Kristofferson Kjelkenes begge hutikkane. I tillegg til handelen, starta han også fiskemottak på Kjelkenes, og dreiv også ei tid trandamperi i Vindspollen.

Men Kristoffer fekk ikkje meir enn fem år: Då han døydde i 1924, var det enkja Oliva som måtte ta over butikkane og den andre verksemda både i Svelgen og på Kjelkenes – med unntak av fiskemottaket som ho la ned. Men i 1939 vart firma Kristoffer K. Kjelkenes slege konkurs. Oliva fekk drive posten og telefonen på Kjelkenes vidare, medan Einar Åsen frå Førde tok over butikkane. Einar Åsen rømde til Shetland i 1942, og Svelgen Handelslag tok over butikkdrifta og dreiv til 1946 då Gulen Samyrkelag tok over. Butikken på Kjelkenes vart lagd ned i 1986.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 23.04.2010