Hopp til innhold
X
Innhald

Overlegen kjøpte fallrettar

Solheimsøyra i Norddalsfjorden, omgitt av kraftressursar. Likevel fekk ikkje bygda straum før i 1951. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Solheimsøyra i Norddalsfjorden, omgitt av kraftressursar. Likevel fekk ikkje bygda straum før i 1951. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Fossekjøparane som sikra seg fallrettane i Osenvassdraget og Norddalsfjordvassdraget i Flora skilde seg ut frå dei andre som spekulerte i fossekjøp i Sogn og Fjordane for kring 100 år sidan. Hamneingeniøren i Bergen sikra seg Osenvassdraget, og vassdraget i Norddalsfjorden vart kjøpt av visekonsulent av Montenegro, seinare av ein sjukehusoverlege. – Men bygdene ikring desse vassdraga var nokre av dei siste som fekk elektrisk straum i fylket. Det same hende i Jostedalen i Sogn - sjå Luster kommune.

Kring 1900 kom den eksentriske Bergens-juristen og visekonsul av Montenegro (!) Hugo Mowinckel til Sandane og kjøpte fallrettar i Gloppenelva. Men han gjorde også ein god handel då han kjøpte Norddalsfjordvassdraget i Flora for 7.000 kroner.

Her, som ved andre vassdrag i fylket, gjekk det ei tid rykte om industriplanar - i Norddalsfjorden om karbidfabrikk. Kven som lanserte planane er ukjent. Lite vart realisert, og i nedgangstidene kring 1930 kjøpte overlege Johan Yttri fallrettane til det fleire mil lange vassdraget for 75.000 kroner. Han selde seinare for ein million kroner. Yttri kom til Florø i 1927 som distriktslege i Kinn og overlege ved det nye sjukehuset i byen.

Lenge etter 2. verdskrig var bygdene i Norddalen straumlause. Då bygdefolket på slutten av 1940-talet kravde utbygging av Norddalsfjordvassdraget, sette overlege Yttri seg imot. Han nekta å la Elektrisitetsforsyningskontoret få tilgang til kart og andre opplysningar om vassdraget. Det enda med at bøndene på Solheim måtte byggje eit lite småkraftverk i 1951 slik at grenda fekk mellombels straumforsyning til YFK-linene nådde fram.

Først i 1961 vart ein større del av Norddalsfjordvassdraget regulert. Då hadde Christiania Spigerverk fått hand om fallrettane, og bygde ut ved å leie vatnet saman med utbygging av Indrehusvassdraget i Bremanger.

Les meir om kraftforsyninga i Flora.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 11.06.2010