Hopp til innhold
X
Innhald

Steinkrossane i Eivindvik

Krossen på Krossteigen. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Krossen på Krossteigen. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Ved kyrkjegardsmuren i Eivindvik står ein gamal steinkross. Nokre hundre meter unna, på ein stad som kallast Krossteigen, står ein like stor steinkross.

Den eine krossen frå tida 900-1000 e.Kr. er av glimmerskifer og hoggen i kvernsteinsbrota ved Åfjorden i Hyllestad (sjå Kvernsteins-bygda). Den andre krossen ber også tydeleg preg av å vere hoggen i eit kvernsteinsbrot.

Steinen i Krossteigen er 2,65 meter høg og er slik plassert at sola lyser heilt ned til foten på krossen på årets mørkaste dag den 22. desember. Den er ein såkalla norsk-anglisk kross.

Krossen ved kyrkjegardsmuren i Eivindvik er ein keltisk kross, og måler 2,85 meter. Segna seier at denne siste krossen vart reist av Olav den heilage i 1023, og vert difor kalla Olavskrossen. Etter same segn skal det også ha vore ei offer- og lækjedomskjelde - Olavskjelde - sør-aust for krossen i Krossteigen. Like ved krossen sto det tidlegare eit klebersteinskar som i dag er flytta inn i kyrkja og nytta som døypefont der. Vigslevatnet vart nytta av folk som kom til krossen for å be. Eit liknande steinkar for vigslevatn sår ved steinkrossen i Korssund (sjå: Krossen i Korssund).

Olavskrossen øydelagd

I 2012 vart Olavskrossen øydelagd då eit tre som stod nær krossen skulle fellast. Ei stor grein fall ned frå treet og delte krossen i to. Politiet gav i 2014 Gulen kyrkjelege fellesråd ei bot på 50.000 kroner for øydelegginga, i tillegg må rådet betale dei 650.000 kronene det kostar å sette krossen i stand att.

Krossen ved kyrkja i Eivindvik i 2006. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Krossen ved kyrkja i Eivindvik i 2006. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Krossen ved kyrkja etter uhellet i april 2012. Foto: Laila Indrebø.

Krossen ved kyrkja etter uhellet i april 2012. Foto: Laila Indrebø.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). Publisert digitalt etter avtale med NRK i 2014. 

I 2021 tek Vestland fylkeskommune ved Fylkesarkivet over innhaldet i Fylkesleksikon for Sogn og FjordaneDette innhaldet blir derfor ikkje lenger oppdatert på allkunne.no. Feil eller manglar som blir melde inn til post(a)allkunne.no, blir registrerte og overleverte til denye eigaren 

Les meir om overtakinga av Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane. 


Sist oppdatert: 29.01.2014