Hopp til innhold
X
Innhald

Offisersgarden i Leirvik

Leirvik gard i 1896. Her var det gjestgiveri frå 1821. Før det var det offisersgard.

Leirvik gard i 1896. Her var det gjestgiveri frå 1821. Før det var det offisersgard.

Leirvik ligg i enden av Bøfjorden, ein kort sidearm til Sognefjorden, og er den største tettstaden i Hyllestad kommune. Bygda utvikla seg tidleg til eit viktig senter i ytre Sogn. I Leirvik var det eksersisplass og vegsamband nordover.

I 100 år var Leirvik tilhald for offiserar, og Utstillingsplassen vart ei tid nytta som eksersisplass. (Sjå Krigshistoria i Hyllestad).

Leirvik var i 1660 eigd av lagmann Hans Hansen i Bergen. Seinare kom garden under Kaupangergodset, som eigde store jordvidder i Leirvik og bygdene ikring. Gardstunet i Leirvik brann i 1774, og enkjefru Knagenhjelm i Kaupanger selde i 1745 garden til kaptein Ole von Holck frå Trondheim.

Holck i tre generasjonar

Holck var kaptein for Vestre Ytre Sognske Kompani og vart seinare oberstløytnant. Han bygde eit etter måten stort våningshus i det nye tunet, med jarnomnar og ark på taket.

Det vart den yngste sonen, kaptein Hans Henrik Hornemann Holck (1735-1809) som overtok Leirvik gard då foreldra døydde. Han vart også kommandant i Vestre Ytre Sognske Kompani, og slo under seg mykje jord i Hyllestad. Seinare vart han kommandant i det Holmedalske Kompani som hadde eksersisplass på Dingemoen i Dale (sjå Fjaler kommune).

Hornemann Holck vart styrar av posthuset som opna i Lerivik i 1786. Kona hans Martha Margrethe (1748-1838) fekk i 1821 løyve til å drive gjestgiveri i Leirvik. (Sjå Dei første gjestgiveria) Den mest kjende av borna til Hans Henrik Hornemann Holck var Eidsvoldsmannen Ole Elias Holck som busette seg i Alværa.

Broren Knud Kraft Holck (1789-1870) vart den tredje og siste i slekta som arva Leirvik-garden (sjå Wolff-familien tek over). Knud fylgde militærtradisjonen i slekta og vart etter kvart generalmajor ved Bergenhus festning.

Wolff-familien tok over

I 1855 selde Knud Kraft Holck det meste av Leirvik til Johan Wolff frå Manger, og i mange tiår etter vart Wolff-familien den sentrale handelsfamilien i Leirvik. Johan Wolff overtok som gjestgjevar og skysskaffar etter Holck-folket, og i 1873 starta han landhandel, og fekk også bygd eit stort pensjonat i sveitsarstil: Wolffs Pensjonat. Wolff styrde elles både post og telefon og var dampskipsekspeditør. Han sat som ordførar i Hyllestad i 27 år. I 1899 vart forretninga flytta til kaia og utvida. - Les meir i artikkelen Forretningsfamilien Wolff i Leirvik.

Leirvik sentrum i 2006. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Leirvik sentrum i 2006. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). Publisert digitalt etter avtale med NRK i 2014. 

I 2021 tek Vestland fylkeskommune ved Fylkesarkivet over innhaldet i Fylkesleksikon for Sogn og FjordaneDette innhaldet blir derfor ikkje lenger oppdatert på allkunne.no. Feil eller manglar som blir melde inn til post(a)allkunne.no, blir registrerte og overleverte til denye eigaren 

Les meir om overtakinga av Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane. 


Sist oppdatert: 04.10.2010