Hopp til innhold
X
Innhald

Tomaskyrkja - huldrekyrkja på Fillefjell

På slutten av 1100-talet vart det bygd ei stavkyrkje på Fillefjell. Den fekk namnet Tomaskyrkja. Kyrkja hadde plass til omlag 100 personar, og skulle visstnok tene som kyrkje for folk som budde i Smeddalen på Filefjell.

Kyrkja tente også som kyrkje for folk som var på pilgrimsvandring frå Vestlandet til Olavs-heilagdomen i Nidaros (Trondheim). Gardane i Smeddalen vart lagt aude under Svartedauden, og Tomaskyrkja stod ubrukt i 200 år.

Tidleg på 1600-talet kom ho i bruk att, og frå 1630 vart det tradisjon å halde messe i kyrkja på Syftesok 2. juli.

Kyrkja fekk ord på seg som ei «huldrekyrkje» der folk kunne bli lækte, og sjuke frå heile Sør-Noreg søkte til Tomaskyrkja. I samband med messa vart det halde marknad på fjellet, med fest og spetakkel. Dette var grunnen til at styremaktene reiv Tomaskyrkja i 1808.

Relikvieskrinet frå Tomaskyrkja er teke vare på ved Historisk Museum i Bergen. Skrinet er sølvkledd med relieff. I 1971 vart det bygd ei ny Tomaskyrkje på staden der den gamle stavkyrkja stod. Her er det fast messe Syftesok-aftan.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 02.02.2009