Hopp til innhold
X
Innhald

AT-leiren i Henjadalen

1. Sveit i Arbeidstenesta på Hermansverk sommaren 1943. Dei fleste av ungdommane er frå Høyanger. Dei har fått på seg permuniform og er om bord i ei skøyte på veg frå Hermansverk til Nordeide. Ukjend fotograf. Eigar: Norvald Bøyum/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

1. Sveit i Arbeidstenesta på Hermansverk sommaren 1943. Dei fleste av ungdommane er frå Høyanger. Dei har fått på seg permuniform og er om bord i ei skøyte på veg frå Hermansverk til Nordeide. Ukjend fotograf. Eigar: Norvald Bøyum/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Frå 1934 og under 2. verdskrig dreiv dei norske nazistane, Nasjonal Samling, såkalla Arbeidsteneste (AT) for ungdom.
Under krigen vart ungdomen tvangsinnkalla til å utføre ulikt «pioner-arbeid» - m.a. vegbygging, skogplanting og nydyrking. Dei som var innom, minnest framleis den militære linjeeksersisen med ein blankpussa spade i staden for gevær.

Spaden var det farlegaste ”våpenet” dei utkommanderte i Arbeidstenesta vart utstyrde med. Men mange var redde for å bli sende til krigsteneste for tyskarane dersom dei møtte til arbeidsteneste.  Ukjend fotograf.

Spaden var det farlegaste ”våpenet” dei utkommanderte i Arbeidstenesta vart utstyrde med. Men mange var redde for å bli sende til krigsteneste for tyskarane dersom dei møtte til arbeidsteneste. Ukjend fotograf.

Forpost til Austfronten

Det spreidde seg rykte om at AT-leiarane skulle vere ein forpost før norske ungdomar vart sende til Austfronten som soldatar. Difor var det svært mange som rømde landet til Shetland og Sverige for å sleppe unna den forhatte arbeidstenesta. I Sogn Fjordane var det fem AT-leiarar: På Hermansverk, Vik (sjå: Vik og 2. verdskrig), Aurland, Eid og Bremanger. Leirane på Hermansverk var dei største.

Honnør med spade

AT skipa til arbeidsleirar på Hermansverk både i 1943 og 1944, begge gonger med kring 90 tvangsutskrivne unge menn frå heile fylket. Styrken vart innkvartert i ungdomshuset «Leikvang» på Hermansverk og i private hus i bygda. Ved «Leikvang» stod det vakt ved inngangen heile døgnet. I staden for gevær, gjorde vakta honnør med den blankpussa spaden! Mannskapa i dei to AT-leirane bygde veg i Henjadalen frå Røysum til Flyastølen. Dei planta også gran i Grindsdalen og rydda etter eit snøskred ved Bakka i Nærøyfjorden. I 1944 reiste AT-gutane ein minnestein over seg sjølve og innsatsen sin i Henjadalen.

Les meir om krigshistoria i Leikanger

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). Publisert digitalt etter avtale med NRK i 2014. 

I 2021 tek Vestland fylkeskommune ved Fylkesarkivet over innhaldet i Fylkesleksikon for Sogn og FjordaneDette innhaldet blir derfor ikkje lenger oppdatert på allkunne.no. Feil eller manglar som blir melde inn til post(a)allkunne.no, blir registrerte og overleverte til denye eigaren 

Les meir om overtakinga av Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane. 


Sist oppdatert: 10.08.2011