Hopp til innhold
X
Innhald

Den illgjetne Dale-futen Peder Frost

Fredrik Borgen: Lyster i Sogn. © Blomqvist Kunsthandel.

Fredrik Borgen: Lyster i Sogn. © Blomqvist Kunsthandel.

Korkje lensherrane Nielsen, Galskytt eller Green busette seg i det vesle minilenet sitt inst i Lustrafjorden, men styrde det med eigne futar.

Peder Frost var lite populær

Anders Nielsen i Kroken utnemnde Peder Frost som fut i Dale, og han vart i alle høve sitjande i embetet til 1590, då det vart reist sak mot han med i alt 27 klagepunkt. 20 bønder frå Luster sette bumerket sitt på dette klageskrivet. M.a. skulle Peder Frost med urette ha nytta mest kvart høve til å grave til seg både gods og jordeigedomar. Såleis skulle han ha truga til seg ei flott ku frå ein ung mann som under eit bryllup hadde hengt ein fugl i beltet på fut-dottera for moro skuld.

Tvinga bøndene

Bøndene harmast også over at dei støtt måtte arbeide gratis for futen, og at han tvinga dei til å stille hestar til rådvelde under onnene, og når han fann det for godt å reise på handelsferd over til Gudbrandsdalen.

Droppa militærskatten

Peder Frost gadd heller ikkje å krevje inn ein spesiell militærskatt frå bøndene, som dermed truleg måtte reise heilt til Bergen for å betale skatten.

Dobbel avgift

Lustrabøndene måtte også svare dobbelt så mange slaktedyr i avgift til Kongen som det var vanleg elles i landet, og Frost tvinga bøndene til sjølve å frakte dyra heilt fram til Bergen.

Truleg avløyst av Lauritzøn

Det er uvisst om Lustra-bøndene sitt klageskriv til Kongen fekk fylgjer for futen Peder Frost, men han vart truleg buande i Luster til han døydde i 1608.

Ein fut som vi møter att seinare på Flahamar, Anders Lauritzøn, kan ha vore mannen som avløyste Frost som fut for Dale len i 1608. Anders Lauritsøn budde først på garden Fuhr (For). Fuhr-garden vart seinare lensmannsgard og hovudsete for den kjende handels- og jordeigarslekta Lemvig - sjå: Handelsstaden Døsen.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 30.03.2011