Hopp til innhold
X
Innhald

Sildeeventyret i Vågsøy på 1950-talet

Sildeflåten i hamn i Måløy på 1950-talet. Foto: Askeland. Eigar: Aslaug Kambestad Skram/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Sildeflåten i hamn i Måløy på 1950-talet. Foto: Askeland. Eigar: Aslaug Kambestad Skram/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Det store sildeeventyret på Vestlandet – med Måløy og Florø som senter – starta 1947. Totalt samla vintersildfisket kring 27.000 fiskarar i dei beste sesongane. Både i Måløy og Florø rekna ein med at det samla seg 1000 fiskebåtar, og opptil 10.000 fiskarar. I tillegg gav sildesesongen arbeid til tusentals personar på buder og i lossegjengar.

Toppåret var 1956, då samla kvantum kom opp i 12,3 mill. hektoliter. Av dette vart 6,4 mill. hektorliter landa i Sogn og Fjordane. På hamna i Måløy låg «Betelskipet» Elieser 5 med sjukestove og andaktsrom, og tok skuleklassar på dagsturar ut på fiskefelta. I desse åra vart Kvalheim & Co. den største og leiande fiskeverksemda i Måløy, ved sida av Måløy Sildoljefabrikk A/S.

Måløybåten Midtgaard på sildefiske ved Sendingane utanfor Florø. Foto: Kåre Botnmark. Eigar: Vest Foto/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Måløybåten Midtgaard på sildefiske ved Sendingane utanfor Florø. Foto: Kåre Botnmark. Eigar: Vest Foto/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Meir enn dobla folketal

Folketalet i Måløy vart i desse åra meir enn dobla. Store fiskebuder og fryseri i betong vart bygde langs heile stranda frå Gotteberg til Sæternes, og slippar og forretningsfolk opplevde ein gullalder.

Skulpturen Sildeguten er laga av Turid Brunsvik Kvalheim.

Skulpturen Sildeguten er laga av Turid Brunsvik Kvalheim.

På nytt tok måløyværingane opp spørsmålet om bystatus utan å lukkast. Det vart heller ikkje noko av planen om eigen flyplass ved Skramsvatnet, og spørsmålet om fastlandssamband enda med ein årelang strid om bru eller tunnel. Brua kom først i 1973. Ein viktig milepel for Måløy i handelen med utlandet var då Måløy vart eigen tollstad midt på 1950-talet.

Blømde på Raudeberg

På Raudeberg var sildeåra på 1950-talet også ei blømingstid, men likevel ikkje i same omfang som i Måløy. I 1955 bygde Sogn og Fjordane Fiskesalslag eit av sine største mottaksanlegg og fryseri på Raudeberg. Elles satsa mange næringsdrivande på Raudeberg på klippfisk- og tørrfiskproduksjon. Ei tid hadde bygda 10 elektriske tørkeverk for klippfisk.

I Vågsvåg bygde eigar av handelsstaden Vågsberget, skipsreiar Johan Horn (sjå Jacob Kjøde) ut eit stort mottak og fiskemjølfabrikk i desse åra. Anlegget hadde opptil 100 tilsette.

Les meir: Ny epoke då vintersilda svikta.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 17.11.2011