Hopp til innhold
X
Innhald

Krigshistoria i Luster

Denne betongbunkeren står som eit solid minnesmerke over den tyske okkupasjonen av Noreg. I Kinsedal var det gruvedrift med opp mot 400 arbeidarar i sving under andre verdskrigen. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Denne betongbunkeren står som eit solid minnesmerke over den tyske okkupasjonen av Noreg. I Kinsedal var det gruvedrift med opp mot 400 arbeidarar i sving under andre verdskrigen. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Svenske spionar i Fortun?

Til Kalmar-krigen mellom Danmark-Noreg og Sverige som starta i 1611, vart i alt 300 soldatar mobiliserte i Sogn og sende austover. Som vanleg i krigstider, vart folk også då særleg vaktsame på framande personar.

Soldatopprøret i 1659

Våren 1659 kom løytnant Paul Wilhjem til Sogn for å skrive ut soldatar til krigen mot svenskane. Solvorn var møteplass for innskrivinga, men dei innkalla saboterte oppropet.

Lysterske Compagni

– også omtala som Nordre Indresognske Compagni av Bergenhusisiske Nationalinfanteriregiment.

Minnesmerke ved Hafslo kyrkje over dei som fall i krigen mot svenskane 1807-1814. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Minnesmerke ved Hafslo kyrkje over dei som fall i krigen mot svenskane 1807-1814. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Lustringar fall i krigen mot svenskane

Ein av dei som fall i stridane mot svenskane 1807-1814 var Ola Olsson Oklevik (1780-1808) frå Lomheim i Hafslo, og sambygdingen Per Person Lomheim (1779-1808) døydde i svensk krigsfangenskap. Også brørne Erik og Anbjørn Baten frå Mollandsmarki miste livet i denne krigen - Anbjørn i 1809 og Erik i 1810. Det same vart lagnaden til Sjur Andersson Øvrebø frå Solvorn i 1808.

2. VERDSKRIG I LUSTER:

Soldatar på flukt i aprildagane 1940

I kampane i Gudbrandsdalen etter den tyske invasjonen i Noreg i april 1940, var det fleire grupper engelske soldatar som tok seg over til Årdal. Derifrå gjekk dei vidare til Skjolden.

Norske soldatar budde på Walaker Hotell i 1940. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Norske soldatar budde på Walaker Hotell i 1940. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Walaker Hotell brukt av norske soldatar

Under retretten frå kampane i Valdres i mai 1940 vart Walaker Hotell i Solvorn nytta som forlegning av 400 norske soldatar. Der vart dei verande til kapitulasjonen i Sør-Noreg den 10. juni 1940. Seinare under krigen vart hotellet nytta som bustad for ein tysk tropp på 16 soldatar. I Luster vart tyske soldatar innhyste i bedehuset, på Skjolden i skulehuset. Det var og tyske soldatar på Turtagrø ei tid.

Det store kaianlegget som tyskarane bygde i Kinsedal. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Det store kaianlegget som tyskarane bygde i Kinsedal. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Anorthositten i Kinsedal

I dag ligg Kinsedal som ei fredeleg og einbølt bygd på austsida av Lustrafjorden. Men ei svær kai og nokre gamle hustufter minner om at denne bygda i nokre hektiske krigsår var eit gruvesamfunn som talde 400 arbeidarar.

Radiosleppet over Hafslo i februar 1945

– sjå: Milorg-basen i Sogndalsdalen - «Eit mislukka flyslepp».

Falne og omkomne frå Luster

under andre verdskrigen.

Folk frå Luster i tysk fangenskap

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). Publisert digitalt etter avtale med NRK i 2014. 

I 2021 tek Vestland fylkeskommune ved Fylkesarkivet over innhaldet i Fylkesleksikon for Sogn og FjordaneDette innhaldet blir derfor ikkje lenger oppdatert på allkunne.no. Feil eller manglar som blir melde inn til post(a)allkunne.no, blir registrerte og overleverte til denye eigaren 

Les meir om overtakinga av Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane. 


Sist oppdatert: 05.10.2011