Hopp til innhold
X
Innhald

Kristelege lag og kristelege rørsler

Møte i ei misjonsforeining i Gulen.  Ukjend fotograf. Eigar: Magne M. Wesetvik/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Møte i ei misjonsforeining i Gulen. Ukjend fotograf. Eigar: Magne M. Wesetvik/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Artiklane under dette kapitlet legg vekta på dei hovudstraumane som har prega kristenlivet i Sogn og Fjordane og resten av Vestlandet.

Her kan vi fylgje påverknad og sambandsliner frå den pietistiske lekmannsrørsla Broderlyden i Bergen på 1700-talet, gjennom haugianarane og deira sterke fotfeste i Nordfjord, dei nordlege bygdene i Sunnfjord og i Luster, og til Det Vestlandske Indremisjonsforbund som i 1898 braut med resten av indremisjonen og fekk med seg misjonslaga i Bremanger, Dalsfjorden og indre og ytre Sogn, medan midtre Sogn og «haugianardistrikta» nord i fylket held fast på medlemskapen i den meir kyrkjeorienterte Lutherstiftelsen.

Dei fleste grendene i fylket har sitt eige bedehus. Dette er bedehuset på Stårheim i Eid. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Dei fleste grendene i fylket har sitt eige bedehus. Dette er bedehuset på Stårheim i Eid. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Broderlyden

– Sjå Separatistane på Nesjane i Gloppen.

Haugianarane

– Sjå artiklar om forkynnaren Hans Nielsen Hauge og hans rørsle i Sogn og Fjordane under Flora kommune, Naustdal kommune,Gloppen kommune, Sogndal kommune og Luster kommune.

Feigianarane

– Sjå artiklar om denne svært pietistiske rørsla under Luster kommune – Hans Feigum (1798-1874).

Blåbokianarane (Hans Nielsen Hauges Venner)

- Sjå artiklar om denne svært pietistiske rørsla under Sogndal kommune – Haugianarar og Blåbokianarar .

Hans Nielsen Hauges Venner

– Sjå Haugianarar og Blåbokianarar .

Johnson-vekkjinga og indremisjonen

Teologiprofessoren Gisle Johnson kom frå Østfold. Han fekk mykje å seie for den pietistiske og lågkyrkjelege delen av kristenlivet i Noreg frå midten av 1800-talet og utover – også i Sogn og Fjordane.

Andre kristelege organisasjonar og misjonslag

Her fylgjer korte omtalar av andre kristlege organisasjonar som har drive trussamfunn og lagsaktivitet i Sogn og Fjordane:

Kløyving og Vestlandske Indremisjon

Gisle Johnson stod i brodden då dei norske indremisjonslaga skipa Den Norske Lutherstiftelse i 1868.

Det Norske Misjonsselskap

vart skipa i Stavanger i 1842.

Bedehuset Betania i Stryn. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Bedehuset Betania i Stryn. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Den Norske Israelsmisjon

vart skipa i Stavanger i 1844 for å drive forkynning mellom jødane.

Den norske Sjømannsmisjon

vart skipa av presten J.C.H. Storjohann i 1864.

Sjømannskirken – Norsk kirke i utlandet

- Sjå Den norske Sjømannsmisjon.

Kinamisjonen

Den Norske Kinamisjon vart skipa av James Hudson Taylor i 1865 og fekk si norske avdeling i 1889.

Evangelisk Orientmisjon

- sjå Kinamisjonen.

Den Norske Santalmisjonen

vart grunnlagt i 1867 i Santal Parganes i India av L.O. Skrefsrud og H.P. Børresen.

Den indre Sjømannsmisjon

Den indre Sjømannsmisjon vart formelt skipa i 1880 og har særleg markert seg i sosialt arbeid for fiskarar og sjøfolk i innanriksfart.

Norsk Luthersk Misjonssamband – NLM

Det Norsk Lutherske Kinamisjonsforbund vart grunnlagt i 1891, men fekk etter utvisinga frå Kina etter 2. verdskrig namnet Norsk Luthersk Misjonssamband.

Finnemisjonen

Finnemisjonen vart skipa i 1888 og Finnemisjonsforbundet i 1910 for å drive misjonsarbeid og sosialt arbeid mellom samefolket i Nord-Noreg.

Finnemisjonsforbundet

– sjå Finnemisjonen.

Norges Samemisjon

– sjå Finnemisjonen.

Kristne rørsler og org. i Nordfjord

Om separatistar i Gloppen, haugianarar og inderemisjonslag.

Kristne rørsler og org. i Sunnfjord

Om haugianarane og indremisjonslag.

Indremisjonen i Sogn

Indremisjonen dreiv m.a. barneheim på Leikanger og skule i Balestrand.

Frelsesarméen

The Salvation Army vart skipa i London i 1878. Organisasjonen kom til Noreg i 1888.

Metodistane

- Sjå Frelsesarméen (Ølnes) (fødd 1866) frå Ølnes i Sogndal.

Baptistane

- Sjå Hyllestad kommune – artikkelen Baptistprestane frå Øn.

Pinsevenene

Pinserørsla har røter i ei gruppe som skilde seg ut frå metodistkyrkja i USA kring 1901. Th. B. Barrats fekk skipa ei norsk avdeling i 1906.

Troens bevis

– Sjå Pinsevenene.

Maran Ata (Vekkeropet Maran Ata)

– sjå Pinsevenene.

Smiths Venner

Smiths Venner er ei frikyrkjeleg rørsle som vart grunnlagt i 1898 av Johan Oscar Smith frå Horten.

Den Kristelige menighet

– Sjå Smiths Venner.

Jehovas vitner

Jehovas vitner vart starta som ei kristen bibelstudiegruppe i USA på 1870-talet. I Sogn og Fjordane er det fire menigheiter.

Den katolske kyrkja

har i 2006 nær 500 registrerte medlemmer i Sogn og Fjordane.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). Publisert digitalt etter avtale med NRK i 2014. 

I 2021 tek Vestland fylkeskommune ved Fylkesarkivet over innhaldet i Fylkesleksikon for Sogn og FjordaneDette innhaldet blir derfor ikkje lenger oppdatert på allkunne.no. Feil eller manglar som blir melde inn til post(a)allkunne.no, blir registrerte og overleverte til denye eigaren 

Les meir om overtakinga av Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane. 


Sist oppdatert: 21.10.2011