Hopp til innhold
X
Innhald

Ferdsla til Veitastrond

Veitastrondvatnet. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Veitastrondvatnet. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Veitastrond ligg i vestenden av det nesten to mil lange Veitastrondvatnet, og er den mest einbølte fastlandsbygda i Sogn og Fjordane. Særleg ille har det vore vinterstid når vatnet fraus til og snøskredene buldra. Særleg vintrane frå 1979 til 1981 var Veitastrond isolert i mange veker i strekk fordi snøfonner sperra vegen langs vatnet.

Om vinteren var hesteskyss eit alternativ når isen på vatnet var trygg. Ukjend fotograf.

Om vinteren var hesteskyss eit alternativ når isen på vatnet var trygg. Ukjend fotograf.

Handla for heile vinteren

I gamal tid før vegane kom, måtte veitastrendingane syte for alt dei trengde av «kjøpevarer» før vinteren sette inn, for langs fjellsidene gjorde snøskreda det umogleg å ferdast, og isen på vatnet var også lunefull.

Før vegen kom var det tre-fire timar å ro frå Veitastrond til Soget. Dette biletet er truleg teke i samband med eit bryllaup. Ukjend fotograf.

Før vegen kom var det tre-fire timar å ro frå Veitastrond til Soget. Dette biletet er truleg teke i samband med eit bryllaup. Ukjend fotograf.

Ei ferd til handelsmannen i Solvorn kunne ta ein dag kvar veg - med 3-4 timars rotur på Veitastrondvatnet. Det vart enklare då det kom handelsmann på Hafslo frå 1855.

Gravferd måtte vente

Døydde nokon om vinteren, hende det at lika måtte setjast inn på garden Viki fram til våren, då det var farande veg til kyrkja i Hafslo.

Storebåten ved kai på Telgneset i 1942. Syklane måtte vere med, for det var smått med transport vidare. Til høgre i biletet ser vi at arbeidet med vegen er kome i gang. Foto: Per Tang. © Fylkesarkivet.

Storebåten ved kai på Telgneset i 1942. Syklane måtte vere med, for det var smått med transport vidare. Til høgre i biletet ser vi at arbeidet med vegen er kome i gang. Foto: Per Tang. © Fylkesarkivet.

Veitastrond-kanalen

Veitastrondvatnet ligg berre to meter høgare enn Hafslovatnet, og i 1842 søkte veitastrendingane om at Sògelvi - den korte elva som går frå Veitastrandvatnet til Hafslovatnet - vart gjort farande med robåt. I 1872 ytte «Kanalfondet» 400 dalar til «kanalisering» av elva. Hafslo kommune ytte 200 dalar, og ein likande sum vart kravd inn som interessenttilskot.

Elveløpet vart reinska opp, ein del bakevjer attmurte, og det var bygt ein trekkveg i hamrane langs elva. Restar etter denne trekkvegen kan ein enno sjå i dei loddrette fjellhamrane i Sòget.

Frå  Soget, der båtane vart dregne gjennom straumen. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Frå Soget, der båtane vart dregne gjennom straumen. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Smørambarane fløytte ned elva

Ein handelsmann på Hafslo var tydelegvis svært skeptisk til å ta last med båt ned elva, sjølv etter utbetring. I 1890 vert det fortalt at han i staden sleppte smørambarane rett i elva og let dei drive ned i Hafslovatnet, der han fiska dei opp att!

Restar av steinkaia på Telgneset i austenden av Veitastrondvatnet. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Restar av steinkaia på Telgneset i austenden av Veitastrondvatnet. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Motorbåtrute på vatnet

I 1895 vart det bygt køyreveg frå Hafslo til Telgneset i nedste enden av Veitrastrondvatnet, og det vart sett inn ein liten dampbåt i rute på vatnet. Bak denne ruta sto m.a. den initiativrike bergenske telefonpionèren Jens Sigfred Hopstock.

Før vegen kom i 1956 tok denne weaselen seg av transporten mellom Soget og Veitastrond vinterstid. Biletet er truleg teke på slutten av 1940-talet. Karane på biletet er frå venstre Anton Dahl, Norvald Svedal, Sigfred Walsvik og Elling Alme. Ukjend fotograf. Eigar: Sogndal Sogelag/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Før vegen kom i 1956 tok denne weaselen seg av transporten mellom Soget og Veitastrond vinterstid. Biletet er truleg teke på slutten av 1940-talet. Karane på biletet er frå venstre Anton Dahl, Norvald Svedal, Sigfred Walsvik og Elling Alme. Ukjend fotograf. Eigar: Sogndal Sogelag/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Dampbåten vart i 1905 skifta ut med ein større motorbåt - på folkemunne berre kalla «Motoren». I 1935 vart denne bytt ut med ein større båt - «Veitestrand» - som vart bygt på Nes like ved vatnet. Kaiene som båten nytta var bygde i tre høgder pga. den store skilnaden som det kunne vere i vasstanden mellom turketid og flaumtid.

Ein av båtane som gjekk i rute på Veitastrondvatnet. Ukjend fotograf.

Ein av båtane som gjekk i rute på Veitastrondvatnet. Ukjend fotograf.

Strabasiøs postveg

Veitastrond fekk postkontor i 1900. I uvêrsbolkar om vinteren når vatnet ikkje var farande, måtte postopnaren i Veitastrond gå over fjellet og hente posten i Fjærland. Ferda over høgfjellet var hard og fårleg, og postmannen hadde difor alltid med seg ein fylgjemann når han drog til Fjærland med postskreppa.

Vegutløysing til Veitastrond

I 1936 starta bygging av veg fram til Veitastrond, og den vart offisielt opna i 1956.

Frå 1956 har veitastrendingane hatt bilveg til omverda. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Frå 1956 har veitastrendingane hatt bilveg til omverda. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 29.03.2011