Hopp til innhold
X
Innhald

Fylkets einaste kanalplan

På 1860-talet sysla dei med planar om å gjere Hæreidselvi om til ein båtkanal. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

På 1860-talet sysla dei med planar om å gjere Hæreidselvi om til ein båtkanal. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Før jernbanen fekk det store gjennombrotet som transportmiddel i siste halvdel av 1800-talet, ville styresmaktene i Noreg løyse problemet med tungtransport til innlandet med eit nett av skipskanalar.

Eit statleg «kanalselskap» planla skipskanalar djupt inn i Austlands- og Sørlandsdalane. Dei mest kjende er Bandak-kanalen i Telemark (fullført 1892) og kanalsystema i Haldenvassdraget. Som vassdragregulantar vart kanalselskapet forløparen til det som seinare vart Norges Vassdrags- og Energiverk, NVE, skipa i 1921.

Årdal råka av «kanalfeberen»

Den einaste staden i Sogn og Fjordane som vart råka av «kanalfeberen», var Årdal. Det skjedde på 1860-talet, då ein bygde «båtrenne» frå fjorden til Årdalsvatnet.

Men dette var ikkje første gongen det kom på tale å gjere Hæreidselvi meir farbar: Også i koparverkstida på 1700-talet var det aktuelt å reinske opp elva slik at ein kunne drage større farty opp til vatnet og dermed lette transport av gods til og frå smeltehytta i Øvre Årdal.

Båtrenna

På oppdrag frå kanaldirektøren arbeider ingeniør Riis i 1863 ut planar og kostnadsoverslag for «Hæreidselvens Farbargjørelse», og i 1866 vart spørsmålet om ei «båtrenne» frå fjorden til Årdalsvatnet lufta i kommunestyret.

Skipskanalen

På 1890-talet vart det lansert nye kanalplanar av heilt andre dimensjonar enn den smale båtrenna frå 1860-talet: No var det aktuelt å byggje veg Årdal-Valdres. Men å byggje veg i dei stupbratte fjellsidene langs Årdalsvatnet var utenkjeleg. Ein skipskanal med sluser frå fjorden og opp i Årdalsvatnet ville vere løysinga.

Les meir om samferdsle i Årdal.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). Publisert digitalt etter avtale med NRK i 2014. 

I 2021 tek Vestland fylkeskommune ved Fylkesarkivet over innhaldet i Fylkesleksikon for Sogn og FjordaneDette innhaldet blir derfor ikkje lenger oppdatert på allkunne.no. Feil eller manglar som blir melde inn til post(a)allkunne.no, blir registrerte og overleverte til denye eigaren 

Les meir om overtakinga av Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane. 


Sist oppdatert: 13.04.2011