Hopp til innhold
X
Innhald

Posten og Postvegen i Lærdal

Postskyss over Filefjellet. Teikning frå tidleg på 1800-talet av W. M. Carpelan. Fjellet i bakgrunnen skal vere Suletind, sjølv om Carpelan har gjort det vesentleg meir dramatisk enn det er.

Postskyss over Filefjellet. Teikning frå tidleg på 1800-talet av W. M. Carpelan. Fjellet i bakgrunnen skal vere Suletind, sjølv om Carpelan har gjort det vesentleg meir dramatisk enn det er.

Det norske postverket, med faste postruter, vart organisert i 1647. Hovudruta for post mellom Oslo og Bergen gjekk frå den tid over Valdres-Filefjell-Lærdal-Gudvangen-Voss-Bergen. Frå starten av Årdal Koparverk i 1702, gjekk det postbod frå Lærdal til Årdal.

I Lærdal vart mange personar engasjerte som postførarar. På Lærdalsøyri var det gardbrukarane på Øye og Stødno som m.a. hadde arbeid som postroarar mellom Lærdal og Styvi i Nærøyfjorden og postfrakt oppover dalen. Når meinisen la seg i Nærøyfjorden, måtte posten bærast over fjellet til Dyrdal før ein kunne ro til Lærdal. Oppover dalen og over Filefjellet var det «postskifte» med postryttarar på Ljøsne, Eråker/Bjåråker, Borlaug, Maristova og Nystova til Øye på austsida i Valdres.

I 1837 vart det tilsett væpna postførarar i staden for den gamle ordninga med postbønder. Jernbanen vart bygd fram til innsjøen Krøderen i 1860, og derfrå gjekk ferdsla med dampskip opp vatnet til Hallingdal. Dermed vart det enklare å føre posten mellom Oslo og Bergen over Hemsedalsfjellet, og Filefjell -Valdresruta lagd ned som hovudpostrute. Men hovudruta for posten mellom Aust- og Vestlandet gjekk gjennom Lærdal heilt til Bergensbanen opna i 1909.

Første postopneriet på Lærdalsøyri kom i 1846 - frå 1890 omgjort til postkontor. Lærdal var hovudpostkontor for Sogn fram til 2. verdskrig, og administrerte 88 postopneri, 21 brevhus og 67 landpostruter. Frå 1920-talet tok eit eige postbilselskap seg av posttransporten over fjellet.

Les også om:

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). Publisert digitalt etter avtale med NRK i 2014. 

I 2021 tek Vestland fylkeskommune ved Fylkesarkivet over innhaldet i Fylkesleksikon for Sogn og FjordaneDette innhaldet blir derfor ikkje lenger oppdatert på allkunne.no. Feil eller manglar som blir melde inn til post(a)allkunne.no, blir registrerte og overleverte til denye eigaren 

Les meir om overtakinga av Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane. 


Sist oppdatert: 10.05.2011