Hopp til innhold
X
Innhald

Gamle sagbruk i Luster

Johan Georg Paul Mohr: Parti ved Lyster Fjord. På dette måleriet ser vi ein bygning som kan vere eit sagbruk eller ei mølle. © Blomqvist Kunsthandel.

Johan Georg Paul Mohr: Parti ved Lyster Fjord. På dette måleriet ser vi ein bygning som kan vere eit sagbruk eller ei mølle. © Blomqvist Kunsthandel.

Det første teiknet på sagbruksdrift i Luster finn ein i 1597. Men det var først frå midten av 1600-talet at produksjonen av skurlast skaut retteleg fart, då folk for alvor tok til å nytte saga plankar og bord i husbygginga.

Sagbruk var lønsamt. Difor var det ofte futar og andre embetsfolk frå overklassen som eigde skogen og sagene. Oppgangssagene deira vart styrte av ein sagmeister. Dei eldste sagene er registrert i Kinsedal, Kroken, Feigum, Mordal/Eide, Marifjøra og på Kvam i Hafslo. Alle desse sagene er omtala frå tidleg 1600-tal og utover, og ved einskilde av elvane kunne det vere fleire sager som t.d. i Kroken og i Marifjøra.

I 1728 er alle desse sagene så nær som Kroka-saga, eigd av Christoffer Munthe. I Kroken var det Jan Teiste som eigde saga.

Oppgangssager

Alle desse sagene var oppgangssager drivne med vasskraft. Sirkelsaga kom ikkje i bruk før kring 1880. På 1800-talet kom det også vassdrivne sagbruk på Tang og ved Modvogrovi på Hafslo. Saga på Tang måtte hente vatnet i lange vassrenner heilt frå Mogrovi. Seinare vart denne Tang-saga driven med dampmaskin.

Tang sag på Hafslo. Foto: Per Tang.

Tang sag på Hafslo. Foto: Per Tang.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). Publisert digitalt etter avtale med NRK i 2014. 

I 2021 tek Vestland fylkeskommune ved Fylkesarkivet over innhaldet i Fylkesleksikon for Sogn og FjordaneDette innhaldet blir derfor ikkje lenger oppdatert på allkunne.no. Feil eller manglar som blir melde inn til post(a)allkunne.no, blir registrerte og overleverte til denye eigaren 

Les meir om overtakinga av Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane. 


Sist oppdatert: 18.03.2011