Hopp til innhold
X
Innhald

Gjestgiveri og handel i Ortnevik

Ortnevik. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Ortnevik. Foto: Ottar Starheim, NRK.

Den første gongen at ein gjestgjevar er omtala i Ortnevik er i 1664 då Madz Hanssen på garden Fitje er omtala som ”borgar og gjestgjevar”. Han dreiv også eit sagbruk i Bjordal og var dessutan lensmann både i Klævoll og Kvamsøy skipreide.

Med vedajekt til Skottland

Ei segn fortel at Madz Hanssen ein gong var på veg til Bergen med ei vedlast på jekta si. Dei segla inn i tjukk havskodde og svartstille på Fensfjorden. Då skodda letta, såg Madz at dei hadde drive ut på ville havet og var utan landkjenning. Men så dukka det opp ein fugl over båten. Madz segla etter der fuglen flaug, og dermed kom dei i land i Skottland. Der borte fekk han selt både veden og jekta. Men då han kom heim etter to år, hadde kona gifta seg opp att. Ho rekna med at Madz var omkomen. Eit glasmåleri av jekta med Madz og fuglen som synte leia mot Skottland, vart seinare sett inn i kyrkja på Kyrkjebø.

Fasting-folket med gjestgiveri og handel

Frå 1730 låg gjestgiveriet i Ortnevik under garden Tune på ein stad som vart kalla ”nede ved Sjøen”. I 1752 vert Ola Johannesson Hallset omtala som gjestgjevar, og då han døydde, overtok bonden på Tune, Rognald Lasseson Ortnevig, både enkja og gjestgiveriet. Svigersonen Jon Mæland tok over etter Rognald. I 1798 kjøpte løytnant Georg Fredrik Chr. Fasting garden Nedre Tune, og då fekk han gjestgiveriet med på kjøpet. Fasting dreiv også ei sag lengre framme i dalen og hadde eit godt lakseverpe på ein stad som heiter Galdeverpet. Georg Fasting steig i gradene og vart oberstløytnant. Sjølve gardstunet på Nedre Tune ligg oppe på flatene på vestsida av elva i Ortnevik, og gjestgiveriet har truleg lege der dampskipskaia seinare vart bygd. I 1860 vart Magnus Fasting den første postopnaren i Ortnevik, og vart då omtala som gjestgjevar. To år seinare vart han den første dampskipsekspeditøren i bygda.

Landhandel på kaia

Den første som vart omtala som landhandlar i Ortnevik, var Michael J. Fasting 1879. I 1882 vart Gullak Hovland gift med Margrete Fasting, og sonen deira, Hjalmar G. Hovland, vart kjøpmann, dampskipsekspeditør og post- og telefonstyrar. Hovland bygde ein stor og herskapeleg villa like ved butikken og kaia, teikna av same mannen som teikna kyrkja i Ortnevik og ungdomshusa i Ikjefjorden og på Nese i Arnafjorden; Lars H. Norevik.

Ortnevik Båtbyggeri ca. 1942. Foto frå tidsskriftet Pridlao.

Ortnevik Båtbyggeri ca. 1942. Foto frå tidsskriftet Pridlao.

Båtbyggeri

Nord for kaia låg det tidlegare eit sagbruk, og i 1940 starta Hjalmar G. Hovland Ortnevik Båtbyggeri der. På dette båtbyggeriet vart det bygt båtar opp til 96 fot. På slutten av 2. verdskrig vart det laga møblar og andre innreiingsartiklar ved verkstaden. Ein dårleg kontrakt om reparasjon av ein båt gjorde at Ortnevik Båtbyggeri gjekk konkurs i 1949.

Bygdefolket berga butikken

I 1957 tok sonen Harald Hovland over landhandelen etter faren Hjalmar G. Hovland. Seinare tok ein slektning, Kjell Hansen, over butikken og dampskipsekspedisjonen. I 1982 bygde Hansen ny forretningsgard ved kaia. På 1990-talet var det fare for at nærbutikken i Ortnevik kunne verte lagd ned, men i 1997 skipa bygdefolket eit aksjelag, Ortnevik Nærbutikk AS, som overtok butikken og har drive den sidan med Kristi Brekke som dagleg leiar.

Ortnevik Nærbutikk. Foto: Otttar Starheim, NRK.

Ortnevik Nærbutikk. Foto: Otttar Starheim, NRK.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til allkunne(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 18.11.2009