Hopp til innhold
X
Innhald

Skular i Solund

Elevane ved Nesøy skule i 1960. Frå venstre: Per Inge Pedersen, Steinar Røed, Torunn (ukjent etternamn), Kjell Stølen og Else Nesøy. Ukjend fotograf. Eigar Johannes Nesøy/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Elevane ved Nesøy skule i 1960. Frå venstre: Per Inge Pedersen, Steinar Røed, Torunn (ukjent etternamn), Kjell Stølen og Else Nesøy. Ukjend fotograf. Eigar Johannes Nesøy/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Den første skuleordninga

Før 1870 var mest all skule i Solund organisert som omgangsskule. I byrjinga var Utvær skipreide organisert i ein indre og ein ytre skulekrins, med berre ein lærar i kvar I den ytre krinsen kom Torkjel Jensen Grytten som lærar i 1822, og var lærar i 50 år. 1833 er det registrert 204 skulepliktige born i dåverande Utvær kommune. Heilt fram til 1893 høyrde søre luten av noverande Solund kommune under Eivindvik skulekommune (sjå Kommunehistorikken i Solund). I 1853 vert det nemnt at det er tre skulekrinsar i denne delen av noverande Solund: Ein for ytre Solund, ein for Indrevær, og ein for indre Solund.

Indrevær fekk skule i 1844. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Indrevær fekk skule i 1844. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Indrevær

krins fekk den første fastskulen i 1844, men i delar av denne krinsen var det framleis omgangsskule i nokre år til.

Det gamle skulehuset på Hardbakke blir rive i 1963. Huset var i bruk som skule til 1957. Ukjend fotograf. Eigar: Ola Steinsund/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Det gamle skulehuset på Hardbakke blir rive i 1963. Huset var i bruk som skule til 1957. Ukjend fotograf. Eigar: Ola Steinsund/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Hardbakke

fekk fastskule i 1870.

Hersvik

fekk fastskule i 1874.

Skulehuset i Hersvikbygda. No må elevane til Hardbakke for å gå på skule. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Skulehuset i Hersvikbygda. No må elevane til Hardbakke for å gå på skule. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

17 krinsar på det meste

Fram til 1900 auka talet på krinsar sterkt, og var heilt oppe i 17. Det mest vanlege talet var 14 skulekrinsar. Men i 1897 var det berre kommunale skulehus i Hardbakke og Hersvik. Elles heldt ni til i leigde, faste skulelokale, og tre krinsar hadde framleis omgangsskule.

Det gamle skulehuset og utedoen på Utvær står framleis. Dette var landets vestlegaste skule. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Det gamle skulehuset og utedoen på Utvær står framleis. Dette var landets vestlegaste skule. Foto: Merete Husmo Høidal, NRK.

Gylta

I 1897 kom det tredje faste skulehuset, på Gylta.

Berre to skulekrinsar att

I 1962 var det framleis 16 skulekrinsar i Solund, og då øya Losna ved kommune-reguleringa i 1965 vart lagt til, kom ein opp i til saman 17 skulekrinsar. Men utover på 1960-talet starta skulesentraliseringa. I 2002 har heile Solund kommune berre to skulekrinsar att: Hardbakke og Ytre Solund i Straumen ved Kolgrov.

Ytre Solund skule er ein av dei to skulane som er att i Solund. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Ytre Solund skule er ein av dei to skulane som er att i Solund. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Overgang til nynorsk skulemål

Den første skulekrinsen la om til nynorsk skulemål i 1906, og alle skulekrinsane hadde gått over til nynorsk i 1920.

Denne skulebygningen på Hardbakke vart teken i bruk i 1957. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Denne skulebygningen på Hardbakke vart teken i bruk i 1957. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Framhaldsskule og ungdomsskule

Solund kommmune var mellom dei første i fylket til å bygge ut 9-årig ungdomsskule. Som ei startordning, vart det frå 1961 sett i gang linedelt framhaldsskule på Hardbakke. Nye Hardbakke skule med ungdomsskule vart opna i 1966. Kommunen bygde elevpensjonat for ungdomsskuleelevar som ikkje kunne reise til og frå med skulerute. I kombinasjon med elevpensjonatet vart det drive vanleg pensjonat i bygget. Etter at ordninga med elevpensjonat vart avvikla, vart Solund Pensjonat drive som vanleg pensjonat, og heiter frå 2002 Hardbakke Gjestehus og Kafé.

Dagens skular:

(Tal frå 2001)

  • Hardbakke skule 1.-10. klasse - 106 elevar
  • Ytre Solund skule 1.-7. klasse - 21 elevar
  • Den nyaste skulebygningen på Hardbakke. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

    Den nyaste skulebygningen på Hardbakke. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.

Kjelder

Kjeldeliste til Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane 

Artikkelen er basert på NRKs Fylkesleksikon for Sogn og Fjordane (2001–2014). 

Publisert digitalt etter avtale med NRK 2014.

Artiklane i fylkeleksikonet blir dessverre sjeldan oppdaterte, grunna manglande ekstern finansiering etter at Allkunne tok over artiklane frå NRK. Meld gjerne frå om feil eller manglar til post(a)allkunne.no.


Sist oppdatert: 29.06.2010