Hopp til innhold

Kvam herad, Hordaland

Norheimsund i Kvam herad er utgivingsstaden for Hordaland Folkeblad, den eldste lokalavisa i landet.

Kvam herad, 616 km2, ligg i Hordaland, har om lag 8200 innbyggjarar og i sør til Jondal og Kvinnherad.

I 1882 vart eit mindre område overført frå Ullensvang. I 1965 vart det meste av Kvam slått saman med delar av Varaldsøy, Strandebarm og Jondal til éin kommune. Det same året vart eit mindre område overført til Ullensvang. Kvam er ein av fire kommunar som bruker ordet herad, også dei tre andre ligg i Hardanger.
Etter at kommunen fekk sine noverande grenser i 1965, ligg heile kommunen på vestsida av Hardangerfjorden. Industristaden Ålvik ligg lengst nord ved fjorden, medan dei to andre tettstadene i kommunen, Øystese og administrasjonssenteret Norheimsund, ligg i enden av to armar frå den same bukta. I tillegg til desse tettstadene er det òg relativt tett busetnad rundt Vikøy og i Steinsdalen, vestover frå Norheimsund. Lengst nord i kommunen er det store fjellvidder, som vert delte av det ti kilometer lange Fyksesundet. Det høgaste punktet i kommunen er Fuglafjellet, 1334 moh.

galleri

Industrien er den største næringsgreina i kommunen, og smelteverket Elkem Bjølvefossen i Ålvik er den største verksemda. Fjellstrand på Oma lagar hurtiggåande båtar i aluminium, og her er ei rekkje mindre verksemder innan møbelindustri og mekanisk industri. I jordbruket er husdyrhald og fruktdyrking mest utbreidd, og Kvam er den tredje største fruktkommunen i Hardanger. I kommunen er det over 3000 hytter, mange av dei ligg på Kvamskogen, ved Eikedalen skisenter.
Hardanger og Voss museum har fire avdelingar i kommunen. Hardanger Fartøyvernsenter er eitt av tre nasjonale fartøyvernsenter, Kvam bygdemuseum har bygg frå 1600-talet til rundt 1900, Ingebrigt Vik-museet har dei fleste av arbeida til bilethoggaren Ingebrigt Vik, og Kabuso er eit kunstmuseum med skiftande utstillingar. Ved Vangdal er det helleristningar frå både bronsealderen og steinalderen. Steinsdalsfossen, 2 kilometer frå Norheimsund, har eit fall på 50 meter, og det er råd å gå tørrskodd bak fossen. Den årlege musikkfestivalen Bygdalarm vart første gong arrangert i 2007.
Hordaland Folkeblad kom med det første nummeret i 1873, og er lokalavis for Kvam og Jondal. Avisa har hovudkontor i Norheimsund, kjem ut to gonger kvar veke og har vore redigert på nynorsk sidan 1914.
I Kvam tok dei første skulane i bruk nynorsk som opplæringsspråk i 1899. Nynorsk liturgi vart røysta inn i 1917, og nynorsk vart tenestespråk i kommunen i 1921. Kommunen har åtte grunnskular, og skuleåret 2016/17 har 99 % av elevane ved desse skulane nynorsk.

Jostein Ljones (Sp) har vore ordførar sidan 2015.

Kjelder
Ottar Grepstad: Nynorsk Faktabok 2005. 2005
Peder Hovdan: Frå folkemål til riksmål. 1928
Dag Juvkam: Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen, Statistisk sentralbyrå. 1999
Store Norske Leksikon, bd. 7. 2005
Grunnskolens Informasjonskontor www.wis.no/gsi/tallene

Først publisert: 20.05.2009
Sist oppdatert: 18.12.2017