Hopp til innhold

Radøy kommune, Hordaland

Manger skulemusikklag frå Radøy kommune har vunne NM for brassband ti gonger, og i 1990 gjekk dei heilt til topps i EM.

Radøy kommune, 107 km2, ligg i Hordaland, har om lag 4800 innbyggjarar og grensar i nord til Austrheim, i aust til Lindås, i sør til Meland og i vest til Øygarden og Fedje.

Kommunen vart oppretta i 1964, då Hordabø og Manger vart slått saman med delar av Herdla, Sæbø, Lindås og Austrheim. 1.1.2020 blir Meland, Radøy og Lindås slått saman til ein kommune.

Radøy er ein øykommune. Det meste av kommunen ligg på Radøy, men over 250 større og mindre øyar høyrer òg med til kommunen, som har landfast samband over Alverstraumen i Lindås kommune. På Radøy går fleire låge høgdedrag frå nordvest til søraust. Busetnaden er spreidd, med tre mindre tettstader: Haugland, Austmarka og administrasjonssenteret Manger. Det høgaste punktet i kommunen er Morkefjellet, 217 moh.

(Artikkelen held fram under fotoet)

Radøy kommune. Foto: Jim Grant, Flickr.com CC BY-NC-SA 2.0

Radøy kommune. Foto: Jim Grant, Flickr.com CC BY-NC-SA 2.0

Industri er den største næringa i kommunen. Her er mykje næringsmiddel- og verkstadindustri, men òg trevareindustri og produksjon av fiskereiskapar. Jordbruket er fullt og heilt basert på husdyrhald. Nær halvparten av dei yrkesaktive pendlar til andre kommunar, først og fremst Bergen og Lindås.

Ved Straume vart det i 1960-åra gjort eit stort funn frå steinalderen, mellom anna mange reiskapar. I Manger står den gamle prestegarden, med bygningar frå slutten av 1800-talet. Ei tingstove frå same hundreår vart flytta til prestegarden i 1998. På Sletta ligg Vestnorsk Utvandringssenter, med fem bygningar frå det norske Amerika, og med eit omfattande arkiv. Radøy Kunst Senter i Haugland viser samtidskunst.

Den største avisa i kommunen er Nordhordland, som dekkjer seks kommunar i Nordhordland og Gulen i Sogn og Fjordane. Avisa kom med det første nummeret i 1974 og har hovudkontor i Knarvik. Avisa kjem ut to gonger kvar veke og vert redigert på nynorsk.

Radøy kommune fekk prisen Årets nynorskkommune i 2014.

(Artikkelen held fram under fotoet)

Radøy kommune, Årets nynorskkommune 2014. På fotoet er ordførar Jon Askeland i Radøy kommune og kommunal- og moderniseringsminister Jan Tore Sanner. Foto: Kommunal- og moderniseringsdepartementet, Flickr.com CC BY-ND 2.0.jpg?w=600

Radøy kommune, Årets nynorskkommune 2014. På fotoet er ordførar Jon Askeland i Radøy kommune og kommunal- og moderniseringsminister Jan Tore Sanner. Foto: Kommunal- og moderniseringsdepartementet, Flickr.com CC BY-ND 2.0

I Radøy tok dei første skulane i bruk nynorsk som opplæringsspråk i 1908 (Manger og Sæbø). Nynorsk liturgi vart røysta inn i 1923 (Sæbø), og nynorsk vart tenestespråk i kommunen i 1922 (Manger). Kommunen har fem grunnskular, og skuleåret 2017/2018 har 98 % av elevane ved desse skulane nynorsk.

Jon Askeland (Sp) har vore ordførar sidan 2007.

Kjelder

Nils Georg Brekke (red.): Kulturhistorisk vegbok for Hordaland, 1993
Ottar Grepstad: Nynorsk faktabok 2005, 2005
Peder Hovdan: Frå folkemål til riksmål, 1928
Dag Juvkam: Historisk oversikt over endringer i kommune- og fylkesinndelingen, Statistisk sentralbyrå, 1999
Store Norske Leksikon, bd. 11, 2006


Sist oppdatert: 18.12.2017