Hopp til innhold
X
Innhald

Tang-dynastiet

Tang-dynastiet var ei kinesisk keisarslekt og ein historisk periode 618–906. Av mange blir Tang-dynastiet rekna som Kinas kulturelle stordomstid. I løpet av 800-talet var riket oppløyst i småstatar (dei fem dynastia 907–960).

Dynastiet Táng (唐) vart stifta i 618 då Li Yuan, guvernør i Shanxi, kuppa trona frå Yang-di, den andre keisaren av Sui-dynastiet. Sui hadde samla Kina 40 år tidlegare, men regimet hadde vorte upopulært etter massetvangsarbeid og militære nederlag i Korea.

På same måte som Qin og Han eit tusenår tidlegare baserte Tang-staten seg på Sui. Den militære ekspansjonen heldt òg fram, med store territoriale utvidingar som resultat, særleg vestover langs Silkevegen inn i Sentral-Asia. Her eksisterte eit omfattande protektoratsystem i hundre år frå ca. 650 til 750. An Lushan-opprøret 755–63 markerte slutten for den politiske stordomstida til Tang-dynastiet. Ei viss sentralmakt vart gjenoppretta, men armen inn i Sentral-Asia vart kutta av for godt, og dei resulterande regionale maktfaktorane innetter i riket enda til slutt med at dynastiet kollapsa, og at Kina gjekk i oppløysing i dei fem dynastia og dei ti kongedømma, 907–960.

Trass i den politiske tilbakegangen heldt Kina fram med å blomstre kulturelt og økonomisk i Tang-periodens andre halvdel. Kulturelt var Tang ein gullalder. I dag blir dette reflektert i tradisjonell japansk kultur, som i stor grad stammar frå Tang. Poesien nådde sitt høgdepunkt, og kinesisk målarkunst og kalligrafi slik vi kjenner han, tok form. Kina vart heile buddhismens sentrum under Tang då ei rekkje kinesiske retningar tok form og vart spreidde vidare til Korea, Japan og Vietnam. Buddhismen og andre religionar vart offer for ei nasjonalistisk dreiing frå midten av 800-talet. Denne dreiinga påverka også litteraturen, som fekk ei mindre estetisk og meir moralistisk form.

Først publisert: 07.11.2019
Sist oppdatert: 07.11.2019