Hopp til innhold
X
Innhald

Yuan Shikai

Yuan Shikai, 1859–1916, var ein kinesisk offiser og politikar. Han var president i Republikken Kina 1912–15 og 1916, og sjølvutropt keisar i 83 dagar i 1916.

Yuán Shìkǎi (袁世凱) fekk si utdanning i det gamle kinesiske utdanningssystemet. Etter å ha mislukkast i dei keisarlege eksaminasjonane to gonger gjekk han inn i det militære, der han vart ein forkjempar for modernisering. Han vart lagd merke til av reformatoren Li Hongzhang og steig i gradane som militær og etter kvart politisk rådgivar i Korea. Etter Kinas knusande nederlag i den første kinesisk-japanske krigen vart han i 1895 plukka ut til å byggje opp den nye hæren. Yuan bygde opp denne hæren, samtidig som han fekk stadig viktigare politiske postar.

Som politikar heldt Yuan fram med å støtte modernisering, og han var mellom anna sentral i opprettinga av eit vestleginspirert utdanningssystem i 1905. Som guvernør i Shandong spela han ei viktig rolle i nedkjempinga av boksaropprøret, som sikra han støtte hos dei vestlege maktene. Samtidig kunne han også gi til kjenne personlege ambisjonar og pragmatisk kløkt, som då han sette ein stoppar for 100-dagarsreformene i 1898.

Då den republikanske revolusjonen braut ut i oktober 1911, hadde Yuan nådd å bli Kinas militært mektigaste person. Hans støtte vart uunnverleg for både keisarmakta og republikanarane, og dette brukte han til sin fordel. Innleiingsvis støtta han Qing-dynastiet, men i februar 1912 sørgde han for at keisaren abdiserte, mot at republikanarane gav han sjølv stillinga som president. I den grad han nokon gong hadde ambisjonar for Kina, vitnar handlingane hans etter revolusjonen om at ideal var erstatta av reint personlege maktomsyn. Han plasserte lojale offiserar i guvernørpostar og la dermed grunnlaget for krigsherreperioden (1916–1928). I 1915 utropte han seg sjølv til keisar. Dette vart for mykje sjølv for dei lojale undersåttane hans, og han vart tvinga til å gjere retrett. Då Yuan døydde 6. juni 1916, kollapsa Kinas sentralmakt.

Først publisert: 07.11.2019
Sist oppdatert: 07.11.2019