Hopp til innhold
X
Innhald

Miklagard

Miklagard var det norrøne namnet på Konstantinopel, seinare Istanbul. Fleire vikingar vitja Miklagard, og byen er derfor omtalt fleire stader i dei norrøne sogene. Namnet finn ein òg att på runesteinar.

Miklagard (Miklagarðr) var det norrøne namnet på Kontantinopel, sett saman av mikill (stor) og garðr (gard/gjerde). Namnet tyder altså den store garden og viser korleis gard var den einerådande busetjingsforma i den norrøne tida.

 

Miklagard var likevel ein svært stor stad, langt større enn dei små byane vikingane hadde teke til å byggje. Folketalet var på fleire hundre tusen. Konstantinopel hadde allereie då vore hovudstaden i Austromarriket i fem hundre år, sidan grunnlegginga i 330. I byen låg ein festplass, med plass til 100 000 menneske, og eit senat, med plass til opp mot to tusen senatorar. Her låg òg eit fleire hundre år gamalt universitet. Innhegninga på «garden» var to bymurar på fleire kilometer, med mange titals tårn.

 

Så tidleg som i 839 kjenner vi til skandinavar som har vitja Konstantinopel. Det var norrøne menn som segla langs elvane aust i Europa, til Svartehavet, og som delvis var bufaste i det området vikingane kalla Gardarike. Ein eigen vikinghær, væringane, vart etter kvart livvakter for keisaren i Austromarriket. Spor etter norrøn aktivitet har ein òg i runeinnskrifta «Halvdan var her» i den gamle kyrkja Hagia Sofia.

I den gamle kyrkja Hagia Sofia, som seinare vart moske, finn ein runeinnskrifta «Halvdan var her» rissa inn i marmoren. Foto: Karl Gruenewald, Flickr.com CC BY-NC-ND 2.0.

I den gamle kyrkja Hagia Sofia, som seinare vart moske, finn ein runeinnskrifta «Halvdan var her» rissa inn i marmoren. Foto: Karl Gruenewald, Flickr.com CC BY-NC-ND 2.0.

 

Skandinavar som vitja Miklagard, er omtalte fleire stader i dei norrøne sogene. I Soga om Harald Hardråde skreiv Snorre Sturlason om korleis Harald, før han vart konge i Noreg, tenestegjorde i garden til kong Jarisleiv i Gardarike og var med hæren av væringar som drog til Miklagard. Harald si tid i Miklagard er òg skildra av den danske sogeskrivaren Saxo. Fleire islandske ættesoger, mellom anna Soga om laksdølane og Njålssoga, nemner òg vikingar som skal ha slutta seg til væringane i Miklagard. I Soga om Magnussønene fortel Snorre at Sigurd Jorsalfare var innom Miklagard på reisa si til Jerusalem i 1108‒1111.

Illustrasjon til «Magnussønnenes saga» i Snorres Sturlason kongesoger (1899). Illustrasjonen viser kong Sigurd og mennene hans som rir inn «Guldporten» (byporten) til Miklagard. Teikna av Gerhard Munthe. Kredit: Nasjonalmuseet CC BY-NC 4.0.

Illustrasjon til «Magnussønnenes saga» i Snorres Sturlason kongesoger (1899). Illustrasjonen viser kong Sigurd og mennene hans som rir inn «Guldporten» (byporten) til Miklagard. Teikna av Gerhard Munthe. Kredit: Nasjonalmuseet CC BY-NC 4.0.

 

Stoff, myntar og andre varer som er funne i Norden, vitnar om ferdene til Miklagard. Mellom anna viser bysantisk silke at norrøne handelsmenn har drive handel der. Vitnemål om norrøn verksemd i Miklagard har ein òg frå svenske runesteinar, der Bysants gjerne vert kalla Grekland. Ein av dei mest kjende runesteinane i Sverige er reist over Ragnvald, som «var i Grekland, hovding for krigarane».

 

Kjelder

Mats G. Larsson: Väringar. Nordbor hos kejsaren i Miklagård. Stockholm 1991

Hans Jacob Orning: Norvegr. Norges historie, bd. 1: Frem til 1400. Oslo 2011

 

Peikarar

Njålssoga. Oslo 1996. Digital utgåve Nasjonalbiblioteket, nb.no 

Snorres kongesoger. Oslo 1996. Digital utgåve Nasjonalbiblioteket, nb.no 

Først publisert: 07.12.2017
Sist oppdatert: 07.12.2017