Hopp til innhold
X
Innhald

Birk

Birk var ein domsrett som den danske adelen hadde over bøndene som leigde jord av dei.

«Birk» var i dansk rettsspråk omgrepet for ein rettskrets som låg utanfor den vanlege rettsadministrasjonen. Domsrett over bøndene som leigde jord av dei, var ein del av særrettane til den danske adelen, deira hals- og handsrett. Slik strafferettsleg makt var eit allment europeisk mønster og vart tildelt også norsk adel i 1646.

Med eineveldet oppretta kongen ein klasse av høgadel, med arvelege titlar som baron og greve, som fekk store privilegium, mellom dei gjerne birk. Slike vart delte ut også i Noreg, der det vart oppretta tre birkerettar: ved grevskapa Larvik (1671) og Griffenfeldt/Jarlsberg (1673–84) og ved baroniet Rosendal (1678). Birket fall bort med adelslova i 1821, som på sikt avskaffa adelen i Noreg.

Først publisert: 07.11.2019
Sist oppdatert: 07.11.2019