Hopp til innhold

Johannes Dahle

Johannes Dahle, hardingfelespelar frå Telemark, den første som spela i ei kyrkje.

Dahle var fødd 28. desember 1890 i Tinn i Telemark og døydde 4. desember 1980. Han dreiv småbruket Myrvold i Atrå i Tinn, som han budde på til han døydde. Han tok til å spele som tolvåring, og felespel lærte han framfor alt av farfaren («godfaren») Knut Dahle, kjend som kjelda for Griegs Slåtter op. 72. Johannes Dahle skal ha vore særs tru mot overleveringa frå farfar sin, både når det gjeld slåtteformer og naturtonalitet. Mellom dei som har lært felespel av Johannes Dahle, blir Olav Øyaland (fødd 1922) rekna for å vere den sentrale vidareføraren av «Dahle-tradisjonen» i dag.
Allereie i 1912 blei det gjort opptak av Johannes og farfaren Knut Dahle, og desse inneheld over 100 slåttar. Vidare gjorde NRK i perioden 1946–64 til saman 434 opptak av han. Dahle hadde eit repertoar på over 200 slåttar, og av desse hadde han laga nærmare 60 sjølv, til dømes «Tuntreet». Han var ei av dei viktigaste kjeldene til verket Norsk folkemusikk, serie 1: Hardingfeleslåttar. Her finst det 126 slåttenedteikningar etter han, dei fleste er skrivne ned av Eivind Groven.
Dahle skal ha vore den første som spela hardingfele i ei kyrkje, det skjedde ved vigslinga av Atrå kyrkje i 1925, der mellom anna «St. Thomasklokkeslåtten» stod på programmet. Han spela òg ved ei nyinnviing her i 1954, då Øystein Orekås si nye utsmykking i form av rosemåling blei avduka. På kappleik deltok han for første gong i Skien 1907, der han vann andrepremie. Seinare vann han tevlingar på fleire kappleikar, men han skal generelt ikkje ha vore nokon «premiejeger». Han blei heidersmedlem i Landslaget for Spelemenn i 1958 og fekk Kongens fortenestemedalje i gull i 1965. Ei byste laga av kunstnaren Knut Skinnarland blei avduka i 1969 og står i Atrå samfunnshus.
Buen Kulturverkstad har gitt ut NRK-opptak av Dahle på kassettane Tuntreet og Som gofa spøla (begge 1986). Han kan også høyrast på cd-utgivingane Håvardspel og Slåttar frå Telemark 1, begge frå 2009. Sistnemnde er ei nyutgiving av opptak frå plateserien Norsk folkemusikk (1953–74).
Kjelder
E-post frå Folkemusikkarkivet i Telemark, 8.11.2010
Knut Buen: «Som gofa spølå». Tradisjonen rundt spelemannen Knut Dahle 1834–1921. Tuddal 1983
Rolf Myklebust: Femti år med norsk folkemusikk. Oslo 1982

Først publisert: 15.11.2011
Sist oppdatert: 29.04.2013