Hopp til innhold
X
Innhald

The Smiths

The Smiths er ei engelsk rockegruppe, frå Manchester, aktive i 1980-åra og ikoniske med sitt melankolske uttrykk og songar som har synt seg svært slitesterke.

The Smiths vart starta i 1982 av gitarist og låtskrivar Johnny Maher, som sidan endra etternamn til Marr, og frontmann Steven Patrick Morrissey, som berre brukte namnet Morrissey. I løpet av året fekk dei med seg Mike Joyce på trommer og Andy Rourke, ein ven av Marr, på bass. Dei vart fort populære i Manchester og fann snart vegen til London, der dei signerte for indie-plateselskapet Rough Trade.

Frå oppstarten i 1982 til oppløysinga i 1987 gav The Smiths gav ut fire plater: The Smiths (1984), Meat Is Murder (1985), The Queen Is Dead (1986) og Strangeways, Here We Come (1987). Vokalist Morrissey og gitarist Johnny Marr utgjorde den kreative drivkrafta i bandet og skreiv låtane saman.

The Smiths høyrde, saman med band som Joy Division og New Order, til Manchester-bølgja, som trefte post-punken først i 1980-åra, prega av mørk industri-estetikk og råe gitarar, kombinert med songar i popformat og påverknad frå den synthprega dansemusikken. Mykje av den tidlege, nasjonale merksemda deira kom som følgje av kontroversar knytte til Morrissey – den eksentriske sceneframtoninga hans, dei absurde og ofte sjølvmotseiande intervjua han gav, og dei metaforiske og ironiske tekstane, som ofte vart feiltolka i verste meining.

Bandet, særleg Marr og Morrissey, vart store ikon i 1980-åra og stod for mange som sjølve symbolet på angsten og frykta hos den engelske forstadsungdomen. Fleire store rockegrupper har erklært kor viktige The Smiths var for deira eiga utvikling.

(Artikkelen held fram under videoen)

The Smiths og Meat Is Murder

Då den første plata deira, The Smiths, kom våren 1984, fekk ho god mottaking, og salet sende henne opp til andreplass på den engelske albumlista. Singelen «Heaven Knows I'm Miserable Now» skapte kontroversar, på grunn av B-sida, «Suffer Little Children», som handla om «The Moor Murders», ein serie grufulle barnedrap i Manchester.

Singelen «William, It Was Really Nothing», frå hausten 1984, gjorde suksess på eiga hand, og B-sida, «How Soon Is Now», frå denne singelen vart inkludert på dei seinare opptrykka av Meat Is Murder.

På Meat Is Murder er tekstane meir openlyst politiske, slik som tittelsporet, ein kampsong for vegetarianisme, og «The Headmaster Ritual», om bruk av fysisk avstraffing i skulen. Sjølv om denne plata ikkje hadde nokon store hitar, er det ei sterk og gjennomført plate som var med på å styrkje den særskilde Smiths-stilen.

The Queen Is Dead og singlar

«The Boy with the Thorn in His Side» vart godt motteken då låten kom hausten 1985, og The Queen Is Dead hadde fleire sterke einskildlåtar, til dømes «Bigmouth Strikes Again» og «There Is A Light That Never Goes Out». Plata nådde andreplassen på albumlista og medverka sterkt til å utvide den veksande tilhengjarskaren deira i USA.

Fleire av dei største hitane til The Smiths vart berre utgitt på singlar, altså utanom LP-ane. Det gjeld mellom anna «Heaven Knows I'm Miserable Now», «William, It Was Really Nothing», «Shoplifters of the World Unite» og «How Soon Is Now». Dette førte til at det vart gitt ut fleire samleplater medan bandet dreiv på, mellom anna Hatful of Hollow (1984) og The World Won't Listen (1987).

Strangeways, Here We Come, oppløysing og konfliktar

Ved inngangen til 1987 stod The Smiths på høgda av populariteten sin og bytte plateselskap frå Rough Trade til giganten EMI. Men Marr var lei av Morrissey sitt ego og utsliten av det harde musikarlivet, medan Morrissey var irritert fordi Marr også spela med andre artistar. Noko av det som sleit på Marr var at han også fungerte som manager. Dermed braut Marr med gruppa, berre veker før Strangeways, Here We Come vart utgitt hausten 1987. Morrissey prøvde å finne ei erstatning, men skjøna at det var fåfengt og oppløyste bandet. Albumet er meir gjennomprodusert enn dei føregåande, og både Morrissey og Marr har sagt at dette er favorittplata deira.

I 1991 gjekk Rourke og Joyce til sak mot dei to andre, fordi dei meinte seg forfordelte i spørsmålet om royalties for innspelingar og framføringar. Rourke inngjekk forlik, medan Joyce tok saka til retten og vann fram i 1996. Konflikten førte dei fire bandmedlemene lenger vekk frå kvarandre, og mange blodfans såg at draumen om at bandet skulle kome saman att, vart meir og meir urealistisk. Morrissey sjølv sa til Melody Maker i 1997: «To me, The Smiths were a beautiful thing and Johnny left it, and Mike has destroyed it». Han la aldri skjul på at han ønskte å halde fram med The Smiths, og at Marr var grunnen til at dei vart oppløyste. Det hare vore gjort fleire forsøk på å få samla medlemene att, men ingen har lukkast. Både Morrissey og Marr har hatt aktive og til dels suksessfulle musikarkarrierar etterpå.

Ettermæle og omsetjing

The Smiths sin påverknad på rockegruppene som kom etter dei, kan knappast overvurderast. Både den alternative rocken og britpop-rørsla i 1990-åra bar preg av dei, og den melankolske «egosentrisme» og det såre hos Morrissey viser seg tydeleg hos seinare rockevokalistar, mellom anna hos Jarvis Cocker, Liam Gallagher og Thom Yorke. Ekstremt suksessfulle gitaristar som Noel Gallagher i Oasis og Ed O' Brien i Radiohead har òg fortalt om kor viktig Johnny Marr var for at dei tok til å spele. Det er særleg den elegante, melodiske spelestilen og den nærmast vitskaplege måten Marr la lag på lag med gitarar som har skapt dette ettermælet.

Bandet til indie-kulturen og outsiderane har halde seg og kjem til dømes til syne i kultfilmen (500) Days of Summer (2009), der gruppa vert idolisert av begge hovudpersonane, og musikken pregar lydsporet sterkt. I Noreg er forfattaren Frode Grytten den mest profilerte The Smiths-tilhengjaren, og dei vert ofte nemnde i bøkene hans, særleg i Popsongar og Bikubesong. Grytten har òg ved fleire høve framført songane deira i eigne gjendiktingar på oddamål, saman med norske musikarar.

Video av Frode Grytten si framføring av «Guten med løn i frå NAV», ei omsetjing og gjendikting på oddamål av «The Boy with the Thorn in His Side» frå albumet The Queen Is Dead. Framføringa er frå  festivalen Kapittel 10 i 2010.

Kjelder

David Buckley: «Smiths». Grove Music Online. Oxford Music Online. Oxford University Press (tilgjengeleg med passord): http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/46607 [lesedato 23.5.2013]

Michael Deacon og Mark Monahan: «The Smiths: best or worst band of the last 30 years», artikkel for The Telegraph: http://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopfeatures/10037317/The-Smiths-best-or-worst-band-of-the-last-30-years.html [lesedato 23.5.2013]

Stephen Dowling: «The Smiths: The influential alliance», artikkel for BBC, publisert 13.5.2003: http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3005033.stm

Stephen Thomas Erlewine: «The Smiths», biografisk artikkel for allmusic.comhttp://www.allmusic.com/artist/the-smiths-mn0000899530 [lesedato 23.5.2013]

Stephen Thomas Erlewine: «The Smiths. Strangeways, Here We Come», artikkel for allmusic.comhttp://www.allmusic.com/album/strangeways-here-we-come-mw0000193220 [lesedato 23.5.2013]

Stuart Maconie: «The Secret History ...», intervju med Johnny Marr i Select Magazine, desember 1993: http://foreverill.com/interviews/post87/secret.htm [lesedato 23.5.2013]

Jennifer Nine: «The Importance of Being Morrissey», intervju i Melody Maker, august 1997: http://motorcycleaupairboy.com/interviews/1997/import.htm [lesedato 23.5.2013]

Ian Youngs: «Johnny Marr on The Smiths and going solo», intervju for BBC, 17.2.2013: http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-21323467 [lesedato 23.5.2013]

Først publisert: 13.12.2013
Sist oppdatert: 11.01.2018