Hopp til innhold
X
Innhald

Andreas J. Sandsdalen

Andreas J. Sandsdalen var lyrikar, bygdekunstnar og forfattar av fleire historiske spel. Han dreiv med teikning, måling og illustrasjon. Under krigen var han aktiv i motstandsrørsla.

Andreas Johannesson Sandsdalen var fødd 19. april 1907 i Seljord i Telemark og døydde same staden 17. mai 1969, berre sekstito år gamal. Han voks opp i Seljord og var bror til den yngre Halvor J. Sandsdalen. Andreas Sandsdalen var autodidakt, med berre grunnskule. Bygdelivet og hans eigne livsrøynsler kjem til uttrykk i dikta.

Han debuterte i 1955 med diktsamlinga Kastevind. Her er det mykje sorgfulle, «svarte vers», slik tittelen er på eit av dikta lyder. Eit medvite sinn syner seg i linjer som desse: «Eg skriv mine viser om natta/ då dei andre har gjenge til ro,/ då duppar eg pennen i hjarta/ og skriv med mitt heite blod. [...] Då freistar eg sløkkje stjerner,/ kvar gryande gneist av von – –/ for eg er den svarte hugen./ Av natta og vonløysa son.»

Men det finst òg humor hos Sandsdalen. I diktet «Eg har så vondt for å halda meg» heiter det: «Eg kan ikkje gå i kyrkja/ for då byrjar eg å le,/ for presten har eit bukkeskjegg/ som vippar opp og ned.»

Diktsamlinga Bygdevegar kom ut, post mortem, i 1972. Her finn vi dikt som «God-dagar» og «Solmorgon», i ein meir forsonande og lettare tone.

Ein kan lese både sorg, svik, empati og sjølvironi i dikta til Sandsdalen.

Formspråket hans var tradisjonelt, men sikkert og stødig i ulike versemål, og med ein tone frå folkediktinga. Motiva henta han i det nære livet, hos menneske og natur, bokstaveleg talt langs bygdevegane.

Sandsdalen bidrog òg med fleire skodespel til det årlege Seljordspelet: Guro Heddelid (1961), Kivlemøyane (1965), Soga om Gullnes (1967), og Tusseheimen Trollebotn (1969). Desse skodespela hentar tema frå soger, segn og folkedikting frå Telemark.

Kjelder

Anne Gran Westlie: Bibliografi over Seljord lokalsamling. Seljord 1993

Kaare Bakken: «Fram frå gløymsla: Bygdekunstnaren Andreas Sandsdalen 19.04.1907–17.05.1969», tabloggen.origo.no, publisert i Telemark Tidend 23.5.2014

Peikarar

Andreas J. Sandsdalen: Kastevind. Bøstad 1955. Digital utgåve, nb.no https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2008051400103 

«Seljordspelet 2007 – Kven skal nord i Trollebotn ...» Video av skodespelet Tusseheimen Trollebotn, vimeo.com

Først publisert: 10.12.2019
Sist oppdatert: 13.12.2019