Hopp til innhold
X
Innhald

Jens Tvedt

Jens Tvedt, forfattar og bibliotekar, var ein stor skildrar av bygdelivet på Vestlandet.

Jens Tvedt var fødd i Åmvikedalen (Omvikdalen) i Kvinnherad 14. juni 1857 og døydde i Stavanger 3. september 1935. Familien var relativt velståande, og dei las fleire aviser og bøker enn det som var vanleg i bygda elles. Tvedt fekk ein nærleik til bøker alt frå oppvekståra, og denne interessa tok han med seg gjennom livet.

Han gjekk to år ved lærarskulen på Stord, og her vart han påverka til å verte målmann og venstremann. Tvedt var, som mange andre nynorskforfattar i denne perioden, påverka av den danske presten og folkeopplysningsmannen Nikolai Grundtvig, og ideologisk stod han tett på den frilyndte rørsla. Frå 1878 arbeidde han som lærar nokre stader i Hordaland, og frå 1882 var han lærar i Stavanger. I 1899 vart han bibliotekar der, og denne stillinga hadde han livet ut. Frå 1912 hadde han statens kunstnarløn.

Debutboka til Tvedt, Inn i fjordarne, kom i 1885. Alt i denne boka er mange av kjennemerka ved forfattarskapen hans til stades. Hovudpersonane i bøkene er bønder eller av bondeætt, og forteljingane går heile tida føre seg i det vestlandske fjordlandskapet. Med Nybrot (1888) og Vanheppa (1891) vart han ein folkekjær diktar. I Vanheppa vert eit anna kjennemerke ved bøkene hans introdusert. Tvedt skriv ofte om varsame menneske, som slit litt med å finne eit trygt fotfeste i livet.

Tvedt nådde høgast som forfattar rundt hundreårsskiftet, med Madli und’ Apalen (1900) og Djup jord (1904) som dei mest vellukka bøkene. I den førstnemnde skaper Tvedt eit fint portrett av husmannsjenta Madli og skriv samstundes innsiktsfullt om underklassa i bygdesamfunnet. Boka problematiserer også den posisjonen kvinnene hadde i samtida.

I 1932, det året Tvedt fylte 75 år, vart det utanfor biblioteket i Stavanger sett opp ei byste av han, laga av Ståle Kyllingstad. Ein kopi vart seinare sett opp ved fødestaden i Kvinnherad.

Kjelder

Eirik Helleve: «Jens Tvedt», Norsk biografisk leksikon, band 9. Oslo 2005

Jan Inge Sørbø: Nynorsk litteraturhistorie. Oslo 2018

Først publisert: 27.11.2019
Sist oppdatert: 02.03.2020