Hopp til innhold
X
Innhald

Jordbrugeren

Jordbrugeren skulle tale bøndene si sak i Møre og Romsdal. Avisa var eit einmannsprosjekt. Den driftige Erik Lerheim var både utgivar og redaktør, i tillegg til bonde og hotellsjef.

Jordbrugeren var ei av dei første avisene i landet som støtta bonderørsla. Det første ordinære nummeret kom ut 5. april 1899, berre få år etter at Landmandsforbundet blei skipa.

 

Den allsidige Erik Lerheim var både utgivar og redaktør. Han var bonde på garden Lerheim i det som no heiter Eidsbygda, vel ei mil vest frå Åndalsnes, der Lerheim også dreiv «Hotel Lerem». Avisa blei redigert heime på garden og trykt i Molde, der ho kom ut kvar onsdag.

 

Jordbrugeren skulle «arbeide for Jordbrugernes Sammenslutning til Bondestandens Udvikling i materiel og aandelig Henseende samt søge at hæve Bondestanden i Agtelse og Respekt saavel i egne som i andres Øine». Erik Lerheim kasta seg gladeleg ut i polemikkar med andre aviser, særleg den arge konkurrenten Romsdals Budstikke i Molde.

 

Etter to månader kunne Lerheim skryte av å ha fått «vel 1000 Abonnenter paa Landsbygden». Talet på medarbeidarar og «abonnentsamlere» rundt om i distriktet auka òg. Avisa inneheldt ikkje berre stoff om jordbruket og andre «Næringsveie», men også om nasjonale og internasjonale saker.

 

I 1900 fekk Lerheim installert sitt eige trykkjeri på garden. Avisa kom no ut to gonger i veka, og Lerheim skreiv at avisa hans no var det beste «Avertissementsblad» i fogderiet Romsdalen. Han hadde ambisjonar om at Jordbrugeren skulle «omspende hele Romsdals Amts Landdistrikter», og hadde tingarar på Nordmøre og Sunnmøre. Ifølgje avisa sjølv steig opplaget til 1600 mot slutten av året 1900. Avisa heldt likevel fram med å vere hovudsakleg for det nærmaste distriktet rundt utgivarstaden.

 

I 1905 flytta Lerheim avisa til tettstaden Åndalsnes, samstundes som han heldt fram med gardsdrifta. Ved unionsoppløysinga markerte Lerheim seg som republikanar, men kravde at kongen skulle vere norsk dersom kongedøme skulle bli styreforma.

 

Jordbrugeren dreiv valkamp for Bondepartiet etter at partiet blei etablert i 1920. Noko formelt band synest det likevel ikkje å ha vore mellom avisa og partiet.

 

I 1925 blei namnet på avisa fornorska til Jordbrukeren. Året etter fekk ho ein lokal konkurrent, Åndalsnes Avis. Konkurransen må ha forsterka dei problema avisa då sleit med. Utstyret var nedslite og gamaldags, og avisa hadde ikkje råd til tekniske endringar. Det siste nummeret av Jordbrukeren kom 29. desember same året.

Artikkelen er henta frå Hans Fredrik Dahl (red.): «Norsk presses historie 1660–2010», band 4:. Idar Flo (bandred.): «Norske aviser fra a til å». Universitetsforlaget 2010.

Artikkelen er oppdatert av Tom Hetland og publisert digitalt etter avtale med Universitetsforlaget og artikkelforfattar. Prosjektet er delfinansiert av Fritt Ord og Sparebanken Vest.

Først publisert: 30.10.2017
Sist oppdatert: 08.11.2017