Hopp til innhold
X
Innhald

Nordlands Arbeiderblad

Nordlands Arbeiderblad var kommunistavisa i Narvik og stod sentralt i dei harde kampane i arbeidarrørsla før og etter krigen. I 1948 blei ho jamvel utsett for eit bombeattentat.

Friheten var det einaste NKP-organet i Nordland frå 1923 til desember 1928. Så følgde ei tid med Dagens Nyheter (Harstad) som partiorgan for kommunistmiljøet i Narvik. Samstundes med samanslåinga av NKP i Nordland og Troms blei særtrykk av Dagens Nyheter sende til Narvik frå Harstad i eitt år (1929). Våren 1931 gjekk Dagens Nyheter inn. Hausten 1931 rista Frithjof A. Strøm nytt liv i draumen om ei kommunistavis i landsdelen, og han blei den første redaktøren i Nordlands Arbeiderblad. Den første tida blei avisa trykt i Bodø, men i 1936 blei trykkinga flytta til malmbyen Narvik.

Strøm blei avløyst av vardøværingen Gotfred Hølvold i to år frå 1933. Han hadde studert ved Arbeidaruniversitetet i Moskva, noko som kopla NKP sterkare til Sovjetunionen. Hølvold var i sovjetisk eksil under krigen. Etter krigen var han ordførar i Sør-Varanger og redaktør for NKP-avisa Øst-Finnmark i 1949–51.

Under stordomstida til NKP like etter andre verdskrigen fekk partiet i Narvik 1335 stemmer ved stortingsvalet og 1178 ved kommunevalet hausten 1945. Dette var også ei turbulent tid for NKP, med sterke åtak utanfrå då samlingsforsøket med Arbeidarpartiet stranda. NKP var òg herja av intern strid, men avisa var ei samlande oppgåve for heile kommunistrørsla i landsdelen. Ein kampanje ved årsskiftet 1947/48 resulterte i vel 800 nye abonnentar og eit opplag på ca. 5000. Frithjof A. Strøm, som hadde vore aktiv motstandsmann under krigen, var no tilbake som redaktør.

Dagen etter at Einar Gerhardsen i februar 1948 hadde blinka ut kommunistpartiet som ein fare for tryggleiken i landet, toga eit hundretals demonstrantar til Nordland Arbeiderblad (som var namnet på avisa frå 1946) sine lokale. Avisa måtte stå til rette for skuldingar om manglande demokrati og pressefridom bak «jernteppet».

Natt til 17. september 1948 førte ei sprengladning utanfor redaksjonslokala til at inngangen blei øydelagd, og at vindauga både i avishuset og nabolaget blei knuste. Bombeattentatet minte om aksjonen mot avisa Norrskensflamman i Luleå i 1940, der fem personar omkom. Då var attentatet planlagt i lokala til ei konkurrerande avis, og ein journalist frå denne avisa medverka. I Narvik var tonen skarpast mellom Nordland Arbeiderblad og Fremover, og Fremover-redaktør Odd Finseth hadde pistol i skrivebordsskuffen i dagane etter attentatet.

I takt med tilbakegangen for partiet NKP gjekk også opplagstalet ned, inntil avisa gjekk inn i 1958.

Artikkelen er henta frå Hans Fredrik Dahl (red.): «Norsk presses historie 1660–2010», band 4:. Idar Flo (bandred.): «Norske aviser fra a til å». Universitetsforlaget 2010.

Artikkelen er oppdatert av Tom Hetland og publisert digitalt etter avtale med Universitetsforlaget og artikkelforfattar. Prosjektet er delfinansiert av Fritt Ord og Sparebanken Vest.

Først publisert: 11.12.2017
Sist oppdatert: 11.12.2017