Hopp til innhold
Grensesteinen mellom Strinda og Trondheim frå 1864. Dette er eit illustrasjonsfoto, denne grensesteinen har ikkje noko tilknyting til sagnet om deildegasten. Foto: Municipal Archives of Trondheim/Trondheim Byarkiv, Flickr.com CC BY 2.0.
Grensesteinen mellom Strinda og Trondheim frå 1864. Dette er eit illustrasjonsfoto, denne grensesteinen har ikkje noko tilknyting til sagnet om deildegasten. Foto: Municipal Archives of Trondheim/Trondheim Byarkiv, Flickr.com CC BY 2.0.
X
Innhald

Deildegast

Deildegast (eller deildtjuv, av norrønt deild = deling, skiljestein), ein attergangar etter ein mann som i levande live hadde flytta eller fjerna grensesteinar mellom eigedomar. Å endre eigedomsgrenser blei rekna som eit alvorleg brotsverk.

Straffa for brotsverket var at den skuldige ikkje fekk fred i grava. Etter døden måtte tjuven prøve å gjere det godt att ved å lyfte steinen tilbake på rett plass. Tradisjonen fortel at folk kunne høyre latter og skratt medan deildegasten arbeidde med steinen, etterfølgt av fryktelege skrik når steinen glapp mellom hendene hans. Det einaste håpet om fred etter døden var at nokon hjelpte han med å setje steinen på plass att. Fekk han inga hjelp, blei han verande attergangar heilt til dommedag. Nettopp dette har gjort at tradisjonen har knytt denne strofa til deildegasten:
Skiftesteinen er tung å bera,
Når skal domedag vera?
Segner om deildegasten er mest vanleg i dei gamle sjølveigarområda, Agder og Telemark.
Kjelder
Ørnulf Hodne: Vetter og skrømt i norsk folketro. Oslo 1995
Ørnulf Hodne: Mystikk og magi i norsk folketro. Oslo 2011
Ole Marius Hylland: «En gjenganger krysser sitt spor. Innhold, analytisk praksis og analytisk potensial i tekster om deildegasten», i Line Esborg ofl. (red.): Or gamalt – nye perspektiver på folkeminner. Instituttet for sammenlignende kulturforskning. Serie B, Skrifter, Volum 140. Oslo 2011
Peikarar
Segner om deildegasten, Norsk folkeminnesamling

Først publisert: 05.03.2014
Sist oppdatert: 05.03.2014