Hopp til innhold
Ottar Grepstad

Nynorsk kulturhistorie

11.4.1866 blir juristen Nikolaus Matias Gjelsvik fødd i Vevring. Han er leiar i Noregs Mållag 1912–15.

11.4.1888 blir ungdomsbladredaktør Aaste Lie fødd i Bø.

11.4.1893 blir domprost Sigurd Fjær fødd på Kolvereid.

11.4.1908 blir skuleinspektør Lydolf Lind Meløy fødd i Øksnes.

11.4.1913 blir Knut Fortun fødd. Han er dagleg leiar i Noregs Ungdomslag 1945–67.

11.4.1932 kjem første nummeret av Sunnmøre Tidend ut i Ålesund med Ola Rotevatn som redaktør. Avisa er eit framhald av Det nye Møre Tidend. Siste nummeret kjem 11.9.1940.

11.4.1933 blir historikaren Olav Riste fødd i Volda.

11.4.1937 blir filosofen Bjørn Gunnar Skirbekk fødd på Hamar.

11.4.2016 vedtek Møre og Romsdal fylkesting med 25 mot 22 røyster at nynorsk framleis skal vere administrasjonsspråk i fylkeskommunen. Då fylkestinget hausten 2015 handsama økonomiplanen for fylkeskommunen, blei eit benkeframlegg om språknøytralitet oversendt til administrasjonen

All verdas språk

11. april 1472 gir Johann Numeister og Evangelista Angelini da Trevi i Foligno ut den første trykte utgåva av Divina Commedia av diktaren og moralfilosofen Dante Alighieri i 300 eksemplar.

Handlinga er lagd til år 1300. Dante har skrive verket mellom 1308 og 1321 med den enkle tittelen Commedia. Adjektivet kjem til lenge etter at han var død i 1321. Noko originalmanuskript finst ikkje, derimot minst 800 avskrifter.

Det talte språket i Italia kallar Dante latium vulgare, folkelatin. Det som alt har utvikla seg til ulike språk, ser han altså på som variantar av latin, ikkje som eigne språk. I det området som i 1861 blir samla til Italia, held Sør-Italia lenge på eit gresk preg etter at Romarriket for siste gong blir delt i 395, medan ulike folkeslag og språk dominerer i nord. I mange hundre år er området såleis delt i sterke, sjølvstendige bystatar.

Dante forsvarar i fleire samanhengen bruken av folkespråk i staden for latin, og Commedia skriv han på eit språk han kallar italiensk, og som stort sett er Toscana-dialekten. Verket legg grunnlaget for at Toscana-dialekten med tida blir ramma for standard italiensk og blir ei grunnbok i italiensk litteratur. Dante er difor ofte blitt kalla far til det italienske språket, som i førstninga gjerne blir kalla lingua italiana. Truleg forstod mindre enn ti prosent av innbyggjarane i Italia den Toscana-dialekten som då er blitt riksspråket italiensk.

Det tek tid før språket blir standardisert i skrift. Den første grammatikken for italiensk er Regole grammaticali della volgar lingua av Giovanni Francesco Fortunio frå 1516. Italia feirar 1960 som tusenår-året for språk. Bakgrunnen for markeringa er Placito cassinese, eit juridisk dokument frå Benevento-provinsen anno 960 med tekst på vulgærlatin og i ei tidleg italiensk form. I dokumentet er ei vitneutsegn referert slik: «Sao ko kelle terre, per kelle fini que ki contene, trenta anni le possette parte sancti Benedicti.»

Sist oppdatert: 07.06.2017