Hopp til innhold
Ottar Grepstad

Nynorsk kulturhistorie

24.2.2011 markerer Gildeskål kommune i samarbeid med dei andre kommunane i Salten 175-årsjubileet for Elias Blix og tek til orde for å etablere eit Elias Blix-senter i Gildeskål.

All verdas språk

24. februar 1905 døyr vedseljaren og godseigaren Fanny Cochrane Smith i landsbyen Cygnet i Tasmania, 71 år gamal. Ho skal vere den siste overlevande frå det tasmanske urfolket.

Britane har i 1803 etablert permanent engelsk busetnad i Tasmania. Britane gjer Tasmania til ei fangeøy og gjer alt som står i deira makt for å få urfolket bort frå øya. Dei som blir verande, flyttar dei britiske styresmaktene i 1830 til eitt område på øya, men dette går ikkje som tenkt. Kort tid etter blir dei siste 300 tvangsflytta til Flinders Island. Blant dei er foreldra til Fanny Cochrane.

Ho flyttar attende til Tasmania i 1842 og blir buande like utanfor den største byen, Hobart. I kraft av å vere den siste frå urfolket får ho i 1889 erstatning frå kolonistyresmakta. I 1899 og 1903 syng ho inn to tasmanske songar på vokssylindrar – dei einaste opptaka som finst av eit tasmansk språk.

I 1972 fangar den engelske språkforskaren Terry Crowley opp ei setning og nokre få ord frå ei kvinne i Hobart, som dei siste spora av språk som ikkje lenger var i bruk.  Han skriv ei avhandling om språk i Vanuatu, der om lag 200 000 bruker om lag 100 ulike språk, og arbeider seinare med fleire urfolksspråk i Australia, som anguthimri, djangadi, gumbaynggir, uradhi og yaygir. Cowley døyr i 2005, midt i arbeidet med ordbøker og grammatikkar for 19 språk. Då er det sett i verk fleire tiltak for å gi nokre av desse språka ei framtid. 

Sist oppdatert: 21.02.2019