Hopp til innhold
Ottar Grepstad

Nynorsk kulturhistorie

1.11.1864 blir den første folkehøgskulen, Sagatun, skipa på Hamar med Olaus Arvesen og Herman Anker som lærarar. Skulen blir nedlagd i 1891.

1.11.1971 blir Møre og Romsdal distriktshøgskule i Volda opna.

1.11.1978 kjem første nummeret av Dølaposten på Otta ut med Jon Vegard Lunde som redaktør. Avisa gir ut sitt siste nummer 25.8.1982.

1.11.1978 er første salsdag for heile Bibelen i nye omsetjingar til nynorsk og bokmål frå Det Norske Bibelselskaps Forlag. Olav Farestveit har hatt hovudansvaret for Det nye testamentet på nynorsk, Ole Øverland Gjerde for Det gamle (sjå 23.10.1975). Førsteopplaget for bokmålsutgåva er 50 000 eksemplar og 15 000 for nynorskutgåva.

1.11.1985 gir Noregs Bank ut den første pengesetelen med nynorsk tekst, med motiv av A. O. Vinje. Det har gått 62 år sidan Noregs Mållag reiste eit krav om nynorske pengesetlar (sjå 14.8.1923).

1.11.2011 tek Edmund Austigard over som forlagsdirektør i Samlaget, etter at Tove Lie gjekk på dagen i februar (sjå 3.2.2011).

1.11.2017 tek Peder Gammeltoft til som leiar for språksamlingane ved Universitetet i Bergen. Språksamlingane sorterer under universitetsbiblioteket. Gammeltoft kjem frå stilling ved universitetet i København og har skrive doktoravhandling om stadnamnet bolstad i Storbritannia (sjå 31.10.2014, 27.11.2014, 23.11.2015, 2.9.2016).

1.11.2018 tek Per Magnus Finnanger Sandsmark til som direktør i Nynorsk kultursentrum (sjå 7.6.2018). 

1.11.2018 tek Stina Aasen Lødemel til som redaktør i Allkunne. Lødemel vart tilsett 25.9.2018 og kom frå stillinga som redaksjonssekretær i Allkunne.

All verdas språk

1. november 1824 vedtek regjeringa ved kongelig resolusjon å opprette det som blir den første døveskulen i Noreg.

Skulen får namnet Throndhjems Døvstumme-Institut og kjem i drift våren 1825. Med Andreas Christian Møller som lærar blir institusjonen eit viktig grunnlag for utviklinga av norsk teiknspråk. I dag er institusjonen ein del av Statped midt. Ein annan viktig institusjon i Noreg er Ål folkehøgskole og kurssenter for døve.

Born med teiknspråk som førstespråk har frå 2009 rett til opplæring i og på teiknspråk. Stortinget vedtek i 2010 derimot å leggje ned dei døveskulane som finst. I seinare år har mange statar gjort teiknspråk til offisielt språk.

Teiknspråk blir utvikla og formidla vidare i ein kommunikasjonsfellesskap av døve. Å lære teiknspråk er like lett for born som høyrer som for døve, og mange høyrande har eit teiknspråk som morsmål. Difor ønskjer teiknspråkbrukarar å unngå nemninga døvespråk. Lingvistisk sett slektar talespråk og teiknspråk ikkje på kvarandre, men teiknspråka er bygde opp på den same måten som talespråka. Skilnaden er at teiknspråk er visuelle og talespråk auditive. Norsk teiknspråk har om lag 40 tydingsskiljande handrørsler.

World Federation of the Deaf har sidan 1958 markert den siste søndagen i september som Den internasjonale døvedagen.

Sist oppdatert: 17.08.2020