Hopp til innhold
Ottar Grepstad

Nynorsk kulturhistorie

15.11.1814 prentar Tiden ei vise med førstelinja «Dei Norgjes Mæn paa Tingje stoe» på dialekt med telemarkspreg. Forfattaren er ukjend.

15.11.1908 debuterer Idar Handagard med diktsamlinga Livsens leik på J.W. Cappelens forlag. Han debuterte på dansknorsk i 1900 med ei songbok.  

15.11.1917 vedtek Odelstinget mot 18 røyster i lov om folkeskulen i kjøpstadene at elevane har rett til å bruke sitt eige talemål i undervisninga, og at lærarane skal tilpasse talemålet sitt til dette. Odelstinget vedtek med 46 mot 38 røyster at «inden skolestyret fatter sin beslutning» om opplæringsspråk i skulen, skal det haldast folkerøysting blant «de skolesøkendes barns forældre» på eit foreldremøte (sjå 23.6.1915). 24.11. vedtek Lagtinget samrøystes det same.

15.11.1925 innfører kyrkjelyden ved Nesland kyrkje i Telemark som den første Nynorsk Salmebok, ein månad før slik bruk er godkjend (sjå 18.12.1925).

15.11.1996 godkjenner Kyrkjerådet Salmer 1997 som liturgisk forsøk til bruk i dei kyrkjelydane som gjer vedtak om det. Boka blir brukt som tillegg til Norsk Salmebok (sjå 29.6.1984).

15.11.2013 kårar European Newspaper Award Hallingdølen til den beste lokalavisa i Europa. 211 aviser frå 25 land er med i konkurransen. Prisen blir delt ut i Wien i mai 2014. Tidlegare i år vann avisa prisen Årets lokalavis frå Landslaget for lokalaviser, Hallingdølen var den mestvinnande avisa i Society for News Design Scandinavia, sportsportrett frå avisa blei kåra til beste programserie for nett-TV under Årets Mediedager i Bergen, og avisa var ei av fem nominerte til Årets avis i Noreg.

15.11.2016 går fleirtalet i transport- og kommunikasjonskomiteen i Stortinget inn for at Posten Noreg AS framleis skal følgje prinsippa i mållova av 1980. I fleirtalet er representantane frå Arbeiderpartiet, Senterpartiet, Kristeleg folkeparti og Venstre. På høyring i Stortinget 15.10. sa konsernsjef Tone Willie at nynorsk ikkje er noka vesentleg utgift for konsernet.

15.11.2019 går høyringsfristen ut for framlegget til ny språklov frå regjeringa Solberg. I alt har Kulturdepartementet fått 115 fråsegner (sjå 23.8.2019). 

 

All verdas språk

15. november 2004 blir urfolksspråkkonferansen Congreso de LaS LenguaS arrangert i Rosario i Argentina for å fremje språkleg og kulturelt mangfald. To dagar etter opnar i same by den tredje Congreso Internacional de la Lengua Española, som skal fremje bruken av spansk. Stemnekollisjonen utløyser sterke reaksjonar frå dei som vil fremje spansk.

Forvaltningsspråket i Argentina er spansk, og dei mest brukte urfolksspråka er quechua og guaraní. Uttalen av spansk skil seg såpass frå den europeiske både i Argentina og i Uruguay at språket gjerne blir kalla Rio- de- la- Plata-spansk. Før portugisarane og spanjolane kom til Amerika på 1500-talet, budde der truleg om lag 1200 urfolk i Sør-Amerika med snær sagt kvar sine pråk frå 90 ulike språkfamiliar.

I dag er der att om lag 500 urfolksspråk. Dei aller fleste av dei blir brukte av nokre få tusen og er dermed faretrugande nær nivået for kritisk masse.   

Sist oppdatert: 14.08.2020