Hopp til innhold
Ottar Grepstad

Nynorsk kulturhistorie

5.11.1867 annonserer Ed. B. Giertsens Forlag i Bergen i Morgenbladet at Kortfattet Fremstilling af det norske Landsmaals Grammatik av Marius Nygaard er utgitt. .

5.11.1868 melder Den norske Rigstidende at Martin Luthers litle katekisma er komen ut på F. Beyers Forlag i Bergen. Georg Grieg har stått for omsetjinga.

5.11.1895 tek 24 menn i eit lengre stykke i Den 17de Mai til orde for å skipe Maalkassa gjennom ei kronerulling som kan finansiere nye nynorsktiltak. Blant underskrivarane er Elias Blix, Arne Garborg, Halvdan Koht, Rasmus Løland, Per Riste og Rasmus Steinsvik, som også er den som har teke initiativet til oppropet. Organisasjonen blir skipa med lokale «sysselmenn» som bindeledd mellom hovudstyre og medlemer. Medlemene skal betale ein fast sum i månaden. Steinsvik er den første formannen. Organisasjonen er ein av initiativtakarane til at Noregs Mållag blir skipa og er i drift til om lag 1930, men etter 1910 mest i namnet (sjå 5.2.1906).

5.11.1907 skriv Sogns Tidende at Lunde & Co i Bergen har gitt ut preikesamlinga Ordet um krossen, redigert av Henrik Kaarstad. Dette er den første boka på landsmål frå forlaget, som fram til 1922 sel om lag 300 000 bøker på landsmål.

5.11.1923 debuterer Martinus Høgåsen med diktsamlinga: Vaarbekk vaknar. Klunk på ymse strenger på Norske forfatteres forlag.

5.11.1929 annonserer Gyldendal Norsk Forlag at debutboka av Jakob Sande er komen ut, diktsamlinga Svarte næter.

5.11.1970 debuterer Åse-Marie Nesse med diktsamlinga Av hav er du komen på Det Norske Samlaget.

5.11.1975 overleverer lektor Torkel Magnusdal og elevar frå Oddernes gymnas 25 000 underskrifter mot obligatorisk skriftleg sidemålsundervisning til stortingspresident Guttorm Hansen. Aksjonen er sett i gang av Oslo-skolenes Riksmålsforening.

 

All verdas språk

5. november 1992 blir Europarådets Pakt for regions- eller minoritetsspråk signert i Strasbourg. Traktaten gjeld frå 1. mars 1998.

Grunnlaget for pakta blei forma gjennom mange år frå og med 1975. Den 7. oktober 1981 vedtek parlamentarikarforsamlinga i Europarådet rekommandasjon 928. Dette set i gang arbeidet med å lage Den europeiske pakta om regions- eller minoritetsspråk. Arbeidet med å forme traktaten tek til på eit møte i 1984 med 250 utsendingar som representerer over 40 språk.

Frå 1982 til 2010 er The European Bureau for Lesser Used Languages i drift i regi av EU. I det tidsrommet tek Europarådet gradvis over arbeidet for minoritets- og regionspråk i Europa.

Sist oppdatert: 17.08.2020