Hopp til innhold

Eit språk blir til: 2013

2.1. opnar statsråd Hadia Tajik Språkåret 2013 under ei festframsyning i Agder Teater i Kristiansand (sjå 2014). 

28.1. opnar Noregs Mållag Nynorskstafetten i Ørsta med ordførarmøte, kaffistund på Fugl Fønix, quiz for ungdomskuleelevar, stand på Spinneriet og dialektkafé i Volda, og med offisiell opning i Ivar Aasen-tunet. Målet er å vitje 140 stader i heile landet.

6.3. kjem Fredriksstad Blad ut på fredrikstaddialekt. Dette var del av markeringa av dialektfestivalen «Prækes» i byen. Avisa er utseld alt same morgonen og trykkjer etter kvart to nye opplag av nummeret, det eine på fint papir med ein utsalspris på 99 kr.

20.3. opnar Deichmanske bibliotek i Oslo Twitter-konkurransen «Nynorsk i 140!» i samarbeid med Språkåret 2013. Kvar månad kårar biblioteket tre vinnarmeldingar. I juryen sit Per Roger Sandvik, forfattarane Kristine Tofte og Vidar Kvalshaug, og to bibliotekarar

17.4. publiserer Wikipedia Nynorsk artikkel nummer 100 000, om Alex Bye. Kvar månad er det om lag åtte millionar oppslag på nettstaden (sjå 2004).

7.5. vedtek LO-kongressen samrøystes å arbeide for språkleg jamstilling mellom nynorsk og bokmål: «LO vil arbeide for gode vilkår for samisk kunst og kultur, og for at Norge framstår som en flerkulturell nasjon med et mangfold av kulturelle uttrykk. LO vil arbeide for likestilling mellom nynorsk og bokmål. Dette innebærer at alle skal kunne bruke sin målform i arbeidslivet, at det blir gitt god opplæring i begge målformer i skolen, og at mållova følges i praksis.»

20.6. vedtek regjeringa Stoltenberg II revidert læreplan i mellom anna norskfaget. Etter ein motsetnadsfull debatt om opplæringspolitikken for nynorsk sidan januar 2012 har regjeringa lagt til sides viktige delar av framlegget til revidert læreplan frå Utdanningsdirektoratet. I staden skal undervisninga i sidemål ta til tidlegare, kompetansemåla skal vere dei same for bokmål og nynorsk, og det skal vere standpunktkarakter og eksamen i både nynorsk og bokmål. Samstundes får vidaregåande skular høve til å prøve ei ny ordning med samla skriftleg karakter dei to første åra på vidaregåande, medan elevane vil få tre norskkarakterar siste året på studiespesialiserande. Det blir også opna for avgrensa forsøk i ungdomsskulen.

5.8. blir 200-årsdagen til Ivar Aasen feira over heile landet. Hovudmarkeringa er i Ivar Aasen-tunet, med debatt om språkpolitikk der åtte politiske parti er representerte og stor fødselsdagsfest om kvelden med tale av statsråd Hadia Tajik. Til denne dagen legg Noregs Mållag og Nynorsk kultursentrum fram hundreårserklæringa, og aasentunet.no publiserer 209 brev skrivne til Ivar Aasen Same dagen er heile utgåva av Bergens Tidende på nynorsk.

19.8. opnar Nynorsk avissenter i Føde med Arve Sandal som dagleg leiar. Fire journalistar er tekne opp på det første kullet av praktikantar. Senteret har etablert eit reelt samarbeid med NRK Nynorsk mediesenter i Førde (sjå 2004). Prosjektet er førebels finansiert av A-media, Firda Media og Vinjefondet.

26.8. sender styret i Språkrådet eit første omfattande brev til Kulturdepartementet om ein samla norsk ordbokpolitikk. Brevet blir følgt opp med eit lengre notat året etter (sjå 2014).

30.8. blir den katolske messa for første gong lesen på nynorsk i St. Olavs kirke i Oslo. Tekstane er henta frå den første nynorske utgåva av messeboka Missale parvum. Messeboka er omsett av pater Arnfinn Haram,, Haldor Slettebø, Helge Gudheim og Ola Breivega. Omsetjinga skal i neste omgang godkjennast av Paven. 

11.9. godkjenner Ulvik heradsstyre ein avtale som inneber at Nynorsk kultursentrum frå 1.1.2014 tek over ansvaret for Ulvik poesifestival. Denne festivalen har vore arrangert av Ulvik herad annakvart år sidan 2000 og blir no knytt til Olav H. Hauge-senteret.

19.9. blir band XI av Norsk Ordbok, stø–tåvrut, gitt ut av Det Norske Samlaget. Hovudredaktørar er Oddrun Grønvik, Helge Gundersen, Lars S. Vikør og Dagfinn Worren. Bandet er redigert av Olaf Almenningen, Anneke Askeland, Sturla Berg-Olsen, Eli Johanne Ellingsve, Anne Engø, Oddrun Grønvik, Helge Gundersen, Kjetil Gundersen, Madeleine Halmøy, Hilde C.F. Haug, Hege Fjeldseth Hellum, Tor Erik Jenstad, Knut E. Karlsen, Astrid Nilsen-Nygaard, Børge Nordbø, Toril Opsahl, Solveig Helene Rekdal, Ålov Synnøve Runde, Dagfinn Rødningen, Kari-Anne Selvik, Kåre Skadberg, Terje Svardal, Ellen Hellebostad Toft, Lars S. Vikør, Åse Wetås, Gunnhild Wiggen, Solveig Wikstrøm, Dagfinn Worren, Ingjerd Lægreid Ødemark, Leiv Inge Aa, Gunhild Aamodt.

26.9. opnar Nasjonalbiblioteket Leve språket! i Oslo. Dette er hovudsatsinga deira i Språkåret 2013.

6.10. feirar Det Norske Teatret hundreårsjubileet sitt med ope hus i Oslo. Kong Harald 5 og om lag 10 000 andre er med på den daglange feiringa.

17.10. blir regjeringa Solberg utnemnd med statsrådar frå Høgre og Fremskrittspartiet. I den politiske plattforma som blei lagd fram 7.10., heiter det at «den beste strategi for et sterkt og levende norsk språk er den daglige, frivillige bruken av språket». Regjeringa vil «støtte opp under begge målformene som hovedmål» og «erstatte dagens rett til å få svar på egen målform med en rett for ansatte i staten og språknøytrale kommuner til å bruke sin egen målform».

19.10. avsluttar Noregs Mållag Nynorskstafetten med festkveld i Bygland. Stafetten har vore hovudsatsinga deira i Språkåret 2013 og blei opna i Ørsta 28.1. 

15.11. kårar European Newspaper Award Hallingdølen til den beste lokalavisa i Europa. 211 aviser frå 25 land er med i konkurransen. Prisen blir delt ut i Wien i mai 2014. Tidlegare i år vann avisa prisen Årets lokalavis frå Landslaget for lokalaviser, Hallingdølen var den mestvinnande avisa i Society for News Design Scandinavia, sportsportrett frå avisa blei kåra til beste programserie for nett-TV under Årets Mediedager i Bergen, og avisa var ei av fem nominerte til Årets avis i Noreg.

1.12. blir Norsk salmebok teken i bruk. Av 942 norske salmar er 367 eller 39 prosent på nynorsk. 

4.12. blir «smøyestol» kåra til det mest populære norske dialektordet i Dialektaksjonen som NRK og Språkåret 2013 har gjennomført. Ordet fekk nærmare 2000 røyster. På andreplass kom «fælom» med 625 røyster. Framlegget om «smøyestol» kom frå Aasa Gjestvang på Stange i Hedmark. Ordet tyder hempe eller løkke på reim til å smøye eller stikke enden av reima/beltet inn i. Ordet er registrert brukt mange stader i landet; Ivar Aasen heimfesta det til Hallingdal. Det kom inn framlegg til over 9000 ord i konkurransen.

6.12. held journalistpraktikant Thea Idsøe avslutningstalen for Språkåret 2013 under avslutningsfesten «Året som aldri sluttar» i Ivar Aasen-tunet i Ørsta (sjå 2014).

Først publisert: 08.04.2014
Sist oppdatert: 06.06.2017